Mantra 1
Sukta 1.6
Rishi: Madhucchandas Vaiśvāmitra (traditional attribution for RV 1.1–1.11; for 1.6 commonly Vaiśvāmitra lineage)
Devata: Indra (with solar/rocanā imagery; the verse evokes the yoking of the radiant power in Indra’s cosmic action)
Chandas: Gāyatrī (3 pādas of 8 syllables; typical for early RV 1 hymns to Indra)
Samhita Patha (Devanagari)
युञ्जन्ति ब्रध्नमरुषं चरन्तं परि तस्थुषः । रोचन्ते रोचना दिवि ॥
Samhita Patha (IAST)
यु॒ञ्जन्ति॑ ब्र॒ध्नम॑रु॒षं चर॑न्तं॒ परि॑ त॒स्थुष॑: । रोच॑न्ते रोच॒ना दि॒वि ॥
Transliteration
yuñjánti bradhnám aruṣáṃ cárantaṃ pári tasthúṣaḥ | rócante rocanā́ diví ||
Translation
They yoke the tawny, luminous Force, moving in its circling course; around it the steadfast powers stand. The shining realms in heaven blaze forth with Light.
Padapatha (Word Analysis)
यु॒ञ्जन्ति॑ । ब्र॒ध्नम् । अ॒रु॒षम् । चर॑न्तम् । परि॑ । त॒स्थुषः॑ । रोच॑न्ते । रो॒च॒ना । दि॒वि ॥युञ्जन्ति । ब्रध्नम् । अरुषम् । चरन्तम् । परि । तस्थुषः । रोचन्ते । रोचना । दिवि ॥yuñjanti | bradhnam | aruṣam | carantam | pari | tasthuṣaḥ | rocante | rocanā | divi
Word by Word
युञ्जन्तिthey yoke / harness
युञ्जन्ति:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootयुज् (युजँ)
ब्रध्नम्the tawny one / the bright (sun)
ब्रध्नम्:
कर्म
TypeNoun (also used adjectivally)
Rootब्रध्न (प्रातिपदिक)
अरुषम्ruddy, reddish
अरुषम्:
कर्म (विशेषणत्वेन)
TypeAdjective
Rootअरुष (प्रातिपदिक)
चरन्तम्moving, roaming
चरन्तम्:
कर्म (विशेषणत्वेन)
TypeParticiple (verbal adjective)
Rootचर् (चरँ) → चरन्त् (वर्तमान कृदन्त)
परिaround
परि:
(उपसर्ग/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
तस्थुषःof those standing around / the surrounding (ones)
तस्थुषः:
सम्बन्ध (षष्ठी) / कर्ता (यदि प्रथमा-बहुवचनम्)
TypeParticiple (perfect/stative, used substantively)
Rootस्था (ष्ठा) → तस्थुस् (परिपूर्ण/परफेक्ट कृदन्त-आधारः)
रोचन्तेthey shine
रोचन्ते:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootरुच् (रुचँ)
रोचनाःthe lights / luminous realms
रोचनाः:
कर्ता
TypeNoun
Rootरोचना (प्रातिपदिक; रुच्-धातोः नामधातु/भाववाचक) अथवा रोचन (विशेषण-प्रातिपदिक)
दिविin heaven / in the sky
दिवि:
अधिकरण
TypeNoun
Rootद्यौ/दिव् (प्रातिपदिक: दिव्)