HomeRig VedaMandala 1Sukta 57Mantra 6
Previous Mantra

Mantra 6

Sukta 1.57

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional attribution for RV 1.51–1.60)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable for RV 1.57; verify against pada-count in critical edition)

त्वं तमिन्द्र पर्वतं महामुरुं वज्रेण वज्रिन्पर्वशश्चकर्तिथ । अवासृजो निवृताः सर्तवा अपः सत्रा विश्वं दधिषे केवलं सहः ॥

त्वं तमि॑न्द्र॒ पर्व॑तं म॒हामु॒रुं वज्रे॑ण वज्रिन्पर्व॒शश्च॑कर्तिथ । अवा॑सृजो॒ निवृ॑ता॒: सर्त॒वा अ॒पः स॒त्रा विश्वं॑ दधिषे॒ केव॑लं॒ सह॑: ॥

tvám tám indra párvataṃ mahám urúṃ vájreṇa vajrin parvaśáś cákartitha | ávā́sṛjo ni-vṛ́tāḥ sártavā́ ápaḥ satrá̄ víśvaṃ dadhiṣé kévalaṃ sáhaḥ ||

You, O Indra, didst cleave that vast and wide mountain with the thunderbolt, O wielder of the thunderbolt, breaking it into its joints. Thou didst release downward the waters that were held back, that they might flow; and thou upholdest everywhere the whole world by thy sole concentrated Might.

त्वम् । तम् । इ॒न्द्र॒ । पर्व॑तम् । म॒हाम् । उ॒रुम् । वज्रे॑ण । व॒ज्रि॒न् । प॒र्व॒ऽशः । च॒क॒र्ति॒थ॒ । अव॑ । अ॒सृ॒जः॒ । निऽवृ॑ताः । सर्त॒वै । अ॒पः । स॒त्रा । विश्व॑म् । द॒धि॒षे॒ । केव॑लम् । सहः॑ ॥त्वम् । तम् । इन्द्र । पर्वतम् । महाम् । उरुम् । वज्रेण । वज्रिन् । पर्वशः । चकर्तिथ । अव । असृजः । निवृताः । सर्तवै । अपः । सत्रा । विश्वम् । दधिषे । केवलम् । सहः ॥tvam | tam | indra | parvatam | mahām | urum | vajreṇa | vajrin | parva-śaḥ | cakartitha | ava | asṛjaḥ | ni-vṛtāḥ | sartavai | apaḥ | satrā | viśvam | dadhiṣe | kevalam | sahaḥ

त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तम्that (him/it)
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
पर्वतम्mountain
पर्वतम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक)
महाgreat
महा:
कर्म
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
उरुम्broad, wide
उरुम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootउरु (प्रातिपदिक)
वज्रेणwith the thunderbolt
वज्रेण:
करण
TypeNoun
Rootवज्र (प्रातिपदिक)
वज्रिन्O wielder of the thunderbolt
वज्रिन्:
सम्बोधन
TypeNoun/Adjective (epithet)
Rootवज्रिन् (प्रातिपदिक)
पर्वशःjoint by joint; in sections
पर्वशः:
अव्यय-भाव (क्रियाविशेषण)
TypeNoun (used adverbially)
Rootपर्वन् (प्रातिपदिक)
चकर्तिथyou have cut/broken
चकर्तिथ:
क्रिया
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
अवdown, forth
अव:
अव्यय-भाव (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअव (उपसर्ग/निपात)
असृजःyou released
असृजः:
क्रिया
TypeVerb
Rootसृज् (धातु)
निवृताःshut in, enclosed
निवृताः:
कर्तृ (असृजः इत्यस्य कर्म-विशेषणम्)
TypeAdjective/Participle
Rootनि-वृत (कृदन्त-प्रातिपदिक; √वृत् ‘to cover/close’)
सर्तवाःto be set flowing; fit to flow
सर्तवाः:
कर्तृ (अपः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective/Participle
Rootसर्तु (कृदन्त-प्रातिपदिक; √सृ ‘to flow/run’)
अपःwaters
अपः:
कर्म
TypeNoun
Rootअप्/आप् (प्रातिपदिक)
सत्राaltogether, wholly
सत्रा:
अव्यय-भाव (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसत्रा (निपात)
विश्वम्all, the whole
विश्वम्:
कर्म
TypeAdjective (used substantively)
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
दधिषेyou have placed/established
दधिषे:
क्रिया
TypeVerb
Rootधा (धातु)
केवलम्entire, sheer
केवलम्:
कर्म (सहः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective (used adverbially)
Rootकेवल (प्रातिपदिक)
सहःmight, power
सहः:
कर्म
TypeNoun
Rootसहस् (प्रातिपदिक)