HomeRig VedaMandala 1Sukta 57Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 1.57

Rishi: Vasiṣṭha Maitrāvaruṇi
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh

इमे त इन्द्र ते वयं पुरुष्टुत ये त्वारभ्य चरामसि प्रभूवसो । नहि त्वदन्यो गिर्वणो गिरः सघत्क्षोणीरिव प्रति नो हर्य तद्वचः ॥

इ॒मे त॑ इन्द्र॒ ते व॒यं पु॑रुष्टुत॒ ये त्वा॒रभ्य॒ चरा॑मसि प्रभूवसो । न॒हि त्वद॒न्यो गि॑र्वणो॒ गिर॒: सघ॑त्क्षो॒णीरि॑व॒ प्रति॑ नो हर्य॒ तद्वच॑: ॥

imé ta indra te vayáṃ puruṣṭuta yé tvā́rabhya cárāmasi prabhūvaso | náhi tvád anyó girvaṇo gíraḥ sághat kṣoṇī́r iva práti no harya tád vácaḥ ||

These are yours, O Indra—these we are, O much-praised—who, taking hold of you, move in your mastery. None other than you, O lover of the hymn, can bear our songs as the earth bears burdens; accept, then, this word of ours.

इ॒मे । ते॒ । इ॒न्द्र॒ । ते । व॒यम् । पु॒रु॒ऽस्तु॒त॒ । ये । त्वा॒ । आ॒ऽरभ्य॑ । चरा॑मसि । प्र॒भु॒व॒सो॒ इति॑ प्रभुऽवसो । न॒हि । त्वत् । अ॒न्यः । गि॒र्व॒णः॒ । गिरः॑ । सघ॑त् । क्षो॒णीःऽइ॑व । प्रति॑ । नः॒ । ह॒र्य॒ । तत् । वचः॑ ॥इमे । ते । इन्द्र । ते । वयम् । पुरुस्तुत । ये । त्वा । आरभ्य । चरामसि । प्रभुवसो इति प्रभुवसो । नहि । त्वत् । अन्यः । गिर्वणः । गिरः । सघत् । क्षोणीःइव । प्रति । नः । हर्य । तत् । वचः ॥ime | te | indra | te | vayam | puru-stuta | ye | tvā | ārabhya | carāmasi | prabhuvaso itiprabhu-vaso | nahi | tvat | anyaḥ | girvaṇaḥ | giraḥ | saghat | kṣoṇīḥ-iva | prati | naḥ | harya | tat | vacaḥ

इमेthese (men/people)
इमे:
Kartā
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेof you / your
ते:
Adhikaraṇa
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
Sambodhana
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
तेof you / your
ते:
Adhikaraṇa
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वयम्we
वयम्:
Kartā
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पुरुष्टुतO much-praised one
पुरुष्टुत:
Sambodhana
TypeAdjective (vocative epithet)
Rootपुरु-स्तुत् (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय-समासः)
येwho
ये:
Kartā
TypePronoun (relative)
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
आरभ्यhaving grasped / having resorted to
आरभ्य:
Karaṇa
TypeVerb (absolutive)
Rootआ√रभ् (धातु)
चरामसिwe move / we proceed
चरामसि:
Kartā
TypeVerb
Root√चर् (धातु)
प्रभूवसोO one of great wealth/power
प्रभूवसो:
Sambodhana
TypeAdjective (vocative epithet)
Rootप्र-भू-वस् (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि: ‘whose wealth is abundant’)
not
:
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
हिindeed / for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
त्वत्than you / from you
त्वत्:
Apādāna
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अन्यःanother (one)
अन्यः:
Kartā
TypeAdjective/Substantive
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
गिर्वणःO ‘praise-delighting’ one (Indra)
गिर्वणः:
Sambodhana
TypeNoun/Adjective (epithet)
Rootगिर्वणस् (प्रातिपदिक; इन्द्रस्य विशेषणम्)
गिरःsongs / praises
गिरः:
Kartā
TypeNoun
Rootगिर् (प्रातिपदिक)
सघत्overpowering / smiting
सघत्:
Kartā
TypeNoun/Adjective
Rootसघत् (प्रातिपदिक; RV-विशेष-शब्दः, ‘सह-घात’ इत्यर्थे: ‘smiter/overpowerer’)
क्षोणीःearths / lands
क्षोणीः:
Kartā
TypeNoun
Rootक्षोणी (प्रातिपदिक)
इवlike
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव (निपात)
प्रतिtowards / in response
प्रति:
TypeIndeclinable
Rootप्रति (उपसर्ग/अव्यय)
नःto us / for us
नः:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
हर्यbe eager / come with delight (respond!)
हर्य:
TypeVerb (imperative-like Vedic form)
Root√हृ (धातु) + य (वेदिक-आज्ञार्थ/प्रेरणार्थ रूपम्; RV में ‘हर्य’ = ‘हर्षय/आगच्छ’ इत्यादि)
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वचःutterance / word (hymn)
वचः:
Karma
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक)