HomeRig VedaMandala 1Sukta 53Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 1.53

Rishi: Viśvāmitra Gāthina
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh

शचीव इन्द्र पुरुकृद्द्युमत्तम तवेदिदमभितश्चेकिते वसु । अतः संगृभ्याभिभूत आ भर मा त्वायतो जरितुः काममूनयीः ॥

शची॑व इन्द्र पुरुकृद्द्युमत्तम॒ तवेदि॒दम॒भित॑श्चेकिते॒ वसु॑ । अत॑: सं॒गृभ्या॑भिभूत॒ आ भ॑र॒ मा त्वा॑य॒तो ज॑रि॒तुः काम॑मूनयीः ॥

śacī́va indra puru-kṛd dyumat-tama tavéd idám abhítaś cekite vásu | atáḥ saṃgṛ́bhyābhibhūta ā́ bhara mā́ tvā́yataḥ jaritúḥ kā́mam ūnayīḥ ||

O Indra of effective power, doer of many works, most luminous: this treasure is indeed seen everywhere as yours. Therefore, gather it up as the overcomer and bring it here; do not diminish the desire of the singer who reaches toward you—fulfil it by your bringing.

शची॑ऽवः । इ॒न्द्र॒ । पु॒रु॒ऽकृ॒त् । द्यु॒म॒त्ऽत॒म॒ । तव॑ । इत् । इ॒दम् । अ॒भितः॑ । चे॒कि॒ते॒ । वसु॑ । अतः॑ । स॒म्ऽगृभ्य॑ । अ॒भि॒ऽभू॒ते॒ । आ । भ॒र॒ । मा । त्वा॒ऽय॒तः । ज॒रि॒तुः । काम॑म् । ऊ॒न॒यीः॒ ॥शचीवः । इन्द्र । पुरुकृत् । द्युमत्तम । तव । इत् । इदम् । अभितः । चेकिते । वसु । अतः । सम्गृभ्य । अभिभूते । आ । भर । मा । त्वायतः । जरितुः । कामम् । ऊनयीः ॥śacī-vaḥ | indra | puru-kṛt | dyumat-tama | tava | it | idam | abhitaḥ | cekite | vasu | ataḥ | sam-gṛbhya | abhi-bhūte | ā | bhara | mā | tvāyataḥ | jarituḥ | kāmam | ūnayīḥ

शचीवःO mighty/skillful (one), O possessor of śacī (power)
शचीवः:
सम्बोधन
TypeAdjective (vocative epithet)
Rootशचीवत् (प्रातिपदिक)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
पुरुकृत्O doer of many deeds
पुरुकृत्:
सम्बोधन
TypeAdjective (epithet)
Rootपुरुकृत् (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय-स्वभाव)
द्युमत्तमO most radiant/glorious
द्युमत्तम:
सम्बोधन
TypeAdjective (superlative epithet)
Rootद्युमत् (प्रातिपदिक) + तमप् (तम)
तवof you, your
तव:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
एतत्this
एतत्:
कर्म (object of ‘चेकिते’ in sense ‘is perceived/appears’)
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इदम्this (here)
इदम्:
विशेषण/अन्वय (deictic apposition to एतत्)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अभितःaround, on all sides
अभितः:
अधिकरण (adverbial: ‘on all sides/around’)
TypeIndeclinable
Rootअभितः (अव्यय)
चेकितेis perceived/appears, is manifest
चेकिते:
क्रिया (finite verb)
TypeVerb
Rootचित्/चिकित् (धातु; ‘to perceive, notice, appear’)
वसुwealth, good (treasure)
वसु:
कर्म/फल (that which is manifest: wealth/good)
TypeNoun
Rootवसु (प्रातिपदिक)
अतःtherefore, from this
अतः:
अपादान (adverbial: ‘from this/therefore’)
TypeIndeclinable
Rootअतः (अव्यय)
संगृह्यhaving gathered, having collected
संगृह्य:
पूर्वकालिक-क्रिया (absolutive qualifying main verb)
TypeVerbal indeclinable (gerund)
Rootसम् + ग्रह् (धातु)
अभिभूतःhaving overpowered, victorious
अभिभूतः:
कर्तृ-विशेषण (predicate to the addressed Indra)
TypeParticiple (past passive; used adjectivally)
Rootअभि + भू (धातु) → अभिभूत (कृदन्त, क्त)
hither, towards (us)
:
क्रियाविशेषण (with ‘भर’)
TypeIndeclinable (preverb)
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
भरbring, bear (to us)
भर:
क्रिया (command)
TypeVerb (imperative)
Rootभृ (धातु)
माdo not
मा:
निषेध (prohibition with injunctive/aorist)
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध-अव्यय)
त्वाyou
त्वा:
कर्म (object of ‘ऊनयीः’)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
आयतःof the approaching/coming
आयतः:
सम्बन्ध (genitive with जरीतुः: ‘of the approaching singer’)
TypeAdjective/Participle used substantively
Rootआ + यत्/या (कृदन्त-प्रातिपदिक ‘आयत’)
जरितुःof the singer/praiser
जरितुः:
सम्बन्ध (genitive dependent on ‘कामम्’)
TypeNoun
Rootजरितृ (प्रातिपदिक; ‘singer, praiser’)
कामम्desire, wish
कामम्:
कर्म (object: ‘desire/wish’)
TypeNoun
Rootकाम (प्रातिपदिक)
ऊनयीः(you) led away/turned away, disappointed
ऊनयीः:
क्रिया (prohibited action under ‘मा’)
TypeVerb
Rootअव + नी (धातु) / (वेदिक) ऊनय् ‘to lead away, disappoint’