HomeRig VedaMandala 1Sukta 53Mantra 10
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 10

Sukta 1.53

Rishi: Viśvāmitra Gāthina
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh

त्वमाविथ सुश्रवसं तवोतिभिस्तव त्रामभिरिन्द्र तूर्वयाणम् । त्वमस्मै कुत्समतिथिग्वमायुं महे राज्ञे यूने अरन्धनायः ॥

त्वमा॑विथ सु॒श्रव॑सं॒ तवो॒तिभि॒स्तव॒ त्राम॑भिरिन्द्र॒ तूर्व॑याणम् । त्वम॑स्मै॒ कुत्स॑मतिथि॒ग्वमा॒युं म॒हे राज्ञे॒ यूने॑ अरन्धनायः ॥

tvám āvitha su-śrávasaṃ tavótibhis táva trā́mabhir indra tū́rvayāṇam | tvám asmai kútsam atithi-gvám āyúṃ mahé rā́jñe yū́ne arandhanāyaḥ ||

You have protected Suśravas by your helps, and Tūrvayāṇa by your saving powers, O Indra. You gave to him Kutsā, Atithigva, and Āyu as companions and instruments, for the great king, for the young one—so that he might be made unconquerable in the inner march.

त्वम् । आ॒वि॒थ॒ । सु॒ऽश्रव॑सम् । तव॑ । ऊ॒तिऽभिः॑ । तव॑ । त्राम॑ऽभिः । इ॒न्द्र॒ । तूर्व॑याणम् । त्वम् । अ॒स्मै॒ । कुत्स॑म् । अ॒ति॒थि॒ऽग्वम् । आ॒युम् । म॒हे । राज्ञे॑ । यूने॑ । अ॒र॒न्ध॒ना॒यः॒ ॥त्वम् । आविथ । सुश्रवसम् । तव । ऊतिभिः । तव । त्रामभिः । इन्द्र । तूर्वयाणम् । त्वम् । अस्मै । कुत्सम् । अतिथिग्वम् । आयुम् । महे । राज्ञे । यूने । अरन्धनायः ॥tvam | āvitha | su-śravasam | tava | ūti-bhiḥ | tava | trāma-bhiḥ | indra | tūrvayāṇam | tvam | asmai | kutsam | atithi-gvam | āyum | mahe | rājñe | yūne | arandhanāyaḥ

त्वम्thou (you)
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
आविथyou have helped/protected
आविथ:
क्रिया
TypeVerb
Rootअव् (रक्षणे) + आ-
सुश्रवसम्the well-renowned one
सुश्रवसम्:
कर्म
TypeAdjective (used substantively)
Rootसु-श्रवस् (प्रातिपदिक; ‘good-fame’)
तवof you; your
तव:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयुष्मद् (षष्ठी-एकवचन)
ऊतिभिःwith (your) helps
ऊतिभिः:
करण
TypeNoun
Rootऊति (स्त्री; ‘help, aid’)
तवof you; your
तव:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयुष्मद्
त्रामभिःwith protections
त्रामभिः:
करण
TypeNoun
Rootत्राम (स्त्री; ‘protection, succour’)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
तूर्वयाणम्Tūrvayāṇa (a person/hero)
तूर्वयाणम्:
कर्म
TypeNoun (proper name)
Rootतूर्वयाण (प्रातिपदिक; नाम/विशेषण)
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद्
अस्मैto him
अस्मै:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootइदम्/अयम् (एतद्-प्रत्ययात्मक सर्वनाम; ‘this’)
कुत्सम्Kutsa
कुत्सम्:
कर्म
TypeNoun (proper name)
Rootकुत्स (प्रातिपदिक; ऋषि/नरनाम)
अतिथिग्वम्Atithigva
अतिथिग्वम्:
कर्म
TypeNoun (proper name)
Rootअतिथिग्व (प्रातिपदिक; नरनाम)
आयुम्life; lifetime
आयुम्:
कर्म
TypeNoun
Rootआयु (नपुं; ‘life, lifetime’)
महेto the great
महे:
सम्प्रदान
TypeAdjective
Rootमहत् (विशेषण-प्रातिपदिक)
राज्ञेto the king
राज्ञे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootराजन् (पुं; ‘king’)
यूनेto the young (one)
यूने:
सम्प्रदान
TypeNoun/Adjective
Rootयुवन् (पुं; ‘young man’)
अरन्धनायःyou made (him) subject/you subdued (for him)
अरन्धनायः:
क्रिया
TypeVerb
Rootरन्ध् (हिंसागत्योः/वशेकरणे) + अ- (लिट्/लुङ्-आधारित रूप); वैदिक रूप