HomeRig VedaMandala 1Sukta 52Mantra 6
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 6

Sukta 1.52

Rishi: Vasiṣṭha
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh

परीं घृणा चरति तित्विषे शवोऽपो वृत्वी रजसो बुध्नमाशयत् । वृत्रस्य यत्प्रवणे दुर्गृभिश्वनो निजघन्थ हन्वोरिन्द्र तन्यतुम् ॥

परीं॑ घृ॒णा च॑रति तित्वि॒षे शवो॒ऽपो वृ॒त्वी रज॑सो बु॒ध्नमाश॑यत् । वृ॒त्रस्य॒ यत्प्र॑व॒णे दु॒र्गृभि॑श्वनो निज॒घन्थ॒ हन्वो॑रिन्द्र तन्य॒तुम् ॥

parī́ṃ ghṛṇā́ cárati titviṣé śávo ’pó vṛtvī́ rájasaḥ budhnám ā́śayat | vṛtrásya yát praváṇe duḥgṛ́bhiśvano nijaghántha hánvor índra tanyatúm ||

Around him moves the burning splendour; his strength flashes. Having encompassed the waters, he laid them down at the foundation of the world-space. When, in the slope of Vṛtra, amid harsh clashing, thou didst strike down the thunder from his jaws, O Indra, thou madest the obstruction fall.

परि॑ । ई॒म् । घृ॒णा । च॒र॒ति॒ । ति॒त्वि॒षे । शवः॑ । अ॒पः । वृ॒त्वी । रज॑सः । बु॒ध्नम् । आ । अ॒श॒य॒त् । वृ॒त्रस्य॑ । यत् । प्र॒व॒णे । दुः॒ऽगृभि॑श्वनः । नि॒ऽज॒घन्थ॑ । हन्वोः॑ । इ॒न्द्र॒ । त॒न्य॒तुम् ॥परि । ईम् । घृणा । चरति । तित्विषे । शवः । अपः । वृत्वी । रजसः । बुध्नम् । आ । अशयत् । वृत्रस्य । यत् । प्रवणे । दुःगृभिश्वनः । निजघन्थ । हन्वोः । इन्द्र । तन्यतुम् ॥pari | īm | ghṛṇā | carati | titviṣe | śavaḥ | apaḥ | vṛtvī | rajasaḥ | budhnam | ā | aśayat | vṛtrasya | yat | pravaṇe | duḥ-gṛbhiśvanaḥ | ni-jaghantha | hanvoḥ | indra | tanyatum

परीम्around him; him
परीम्:
Karma
TypeIndeclinable/Pronoun
Rootपरि (उपसर्ग) + इम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → एनम्
घृणाglow, ardor
घृणा:
Kartā
TypeNoun
Rootघृणा- (प्रातिपदिक)
चरतिmoves, goes
चरति:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootचर्
तित्विषेfor the blazing (splendor)
तित्विषे:
Sampradāna
TypeAdjective
Rootतित्विष्- (प्रातिपदिक; ‘sparkling, blazing’)
शवःmight, power
शवः:
Kartā (सम्भवतः) / Karma (सम्भवतः)
TypeNoun
Rootशवस्- (प्रातिपदिक)
अपःwaters
अपः:
Karma
TypeNoun
Rootअप्- (प्रातिपदिक)
वृत्विhaving covered, having blocked
वृत्वि:
(क्रियाविशेषण)
TypeKṛdanta (absolutive)
Rootवृत्
रजसःof the space/region (rajas)
रजसः:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootरजस्- (प्रातिपदिक)
बुध्नम्bottom, foundation
बुध्नम्:
Karma
TypeNoun
Rootबुध्न- (प्रातिपदिक)
आशयत्he caused to lie; he laid down
आशयत्:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootशी (शय्) + आ-
वृत्रस्यof Vṛtra
वृत्रस्य:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootवृत्र- (प्रातिपदिक)
यत्when; that which
यत्:
(सम्बन्ध/अन्वय)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम)
प्रवणेin the slope, in the descent
प्रवणे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootप्रवण- (प्रातिपदिक)
दुर्गृभिःwith hard grips; with difficult holds
दुर्गृभिः:
Karaṇa
TypeAdjective (instrumental plural)
Rootदुर्गृभि- (प्रातिपदिक; ‘hard to seize/with hard grips’)
श्वनःof the dog (hound)
श्वनः:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootश्वन्- (प्रातिपदिक)
निजघन्थyou have struck down; you slew
निजघन्थ:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootहन् + नि-
हन्वोःof (his) two jaws
हन्वोः:
सम्बन्ध / Adhikaraṇa (contextual)
TypeNoun
Rootहनु- (प्रातिपदिक)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
(सम्बोधन)
TypeNoun (vocative)
Rootइन्द्र- (प्रातिपदिक)
तन्यतुम्thunder, thunderbolt-like roar
तन्यतुम्:
Karma
TypeNoun
Rootतन्यतु- (प्रातिपदिक)