HomeRig VedaMandala 1Sukta 52Mantra 10
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 10

Sukta 1.52

Rishi: Viśvāmitra Gāthina
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh

द्यौश्चिदस्यामवाँ अहेः स्वनादयोयवीद्भियसा वज्र इन्द्र ते । वृत्रस्य यद्बद्बधानस्य रोदसी मदे सुतस्य शवसाभिनच्छिरः ॥

द्यौश्चि॑द॒स्याम॑वाँ॒ अहे॑: स्व॒नादयो॑यवीद्भि॒यसा॒ वज्र॑ इन्द्र ते । वृ॒त्रस्य॒ यद्ब॑द्बधा॒नस्य॑ रोदसी॒ मदे॑ सु॒तस्य॒ शव॒साभि॑न॒च्छिर॑: ॥

dyáuś cid asyā́ma-vā́n áheḥ svanā́d ayoyavīd bhiyásā vájra indra te | vṛtrásya yád badbadhānásya rodasī máde sutásya śávasā́bhinac chíraḥ ||

Even heaven, strong, recoiled in fear at the roar of that serpent; so terrible was thy thunderbolt, O Indra. When the two worlds were being bound by Vṛtra, in the ecstasy of the pressed Soma thou didst cleave his head with force.

द्यौः । चि॒त् । अ॒स्य॒ । अम॑ऽवान् । अहेः॑ । स्व॒नात् । अयो॑यवीत् । भि॒यसा॑ । वज्रः॑ । इ॒न्द्र॒ । ते॒ । वृ॒त्रस्य॑ । यत् । ब॒द्ब॒धा॒नस्य॑ । रो॒द॒सी॒ इति॑ । मदे॑ । सु॒तस्य॑ । शव॑सा । अभि॑नत् । शिरः॑ ॥द्यौः । चित् । अस्य । अमवान् । अहेः । स्वनात् । अयोयवीत् । भियसा । वज्रः । इन्द्र । ते । वृत्रस्य । यत् । बद्बधानस्य । रोदसी इति । मदे । सुतस्य । शवसा । अभिनत् । शिरः ॥dyauḥ | cit | asya | ama-vān | aheḥ | svanāt | ayoyavīt | bhiyasā | vajraḥ | indra | te | vṛtrasya | yat | badbadhānasya | rodasī iti | made | sutasya | śavasā | abhinat | śiraḥ

द्यौःheaven, the sky
द्यौः:
Kartā
TypeNoun
Rootद्यौ (प्रातिपदिक) < दिव्
चित्even, indeed
चित्:
TypeIndeclinable
Rootचित् (निपात) < चित्
अस्यof him/this (of Indra)
अस्य:
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
आम्indeed, surely
आम्:
TypeIndeclinable
Rootआम् (निपात)
अवान्helping, favoring
अवान्:
Kartā (द्यौः… अवान्) / विशेषण
TypeAdjective
Rootअव (प्रातिपदिक) < अव्/अव (to help, protect)
अहेःof the serpent (Ahi)
अहेः:
TypeNoun
Rootअहि (प्रातिपदिक)
स्वनात्from the roar/sound
स्वनात्:
Apādāna
TypeNoun
Rootस्वन (प्रातिपदिक) < स्वन् (to sound, roar)
अयवीत्drove away, warded off
अयवीत्:
Kriyā
TypeVerb
Rootयु/यव् (वैदिक धातु; ‘to drive away, ward off’)
भियसाwith fear, by terror
भियसा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootभियस् (प्रातिपदिक) < भी (to fear)
वज्रःthe thunderbolt
वज्रः:
Kartā
TypeNoun
Rootवज्र (प्रातिपदिक)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
Sambodhana
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
तेof you, your
ते:
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वृत्रस्यof Vṛtra
वृत्रस्य:
TypeNoun
Rootवृत्र (प्रातिपदिक)
यत्which (deed/that which)
यत्:
Karma
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
बद्बधानस्यof the smiting/striking one (i.e., of Indra as slayer)
बद्बधानस्य:
TypeParticiple/Adjective
Rootबद्बधान (कृदन्त-प्रातिपदिक) < √बध् (to strike, slay) (वैदिक पुनरुक्त/इंटेन्सिव-भाव)
रोदसीthe two worlds (heaven and earth)
रोदसी:
Karma
TypeNoun
Rootरोदसी (द्विवचन-प्रातिपदिक; द्यावा-पृथिवी)
मदेin exhilaration, in the intoxication
मदे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootमद (प्रातिपदिक) < मद् (to be exhilarated)
सुतस्यof the pressed (Soma)
सुतस्य:
TypeParticiple/Noun
Rootसुत (कृदन्त-प्रातिपदिक) < √सु (to press Soma)
शवसाwith might, by strength
शवसा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootशवस् (प्रातिपदिक)
अभिनच्छिःyou struck/split (upon)
अभिनच्छिः:
Kriyā
TypeVerb
Root√नश्/नच्छ् (वैदिक; ‘to pierce/split/strike’), with अभि-
शिरःthe head
शिरः:
Karma
TypeNoun
Rootशिरस् (प्रातिपदिक)