HomeRig VedaMandala 1Sukta 51Mantra 5
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Sukta 1.51

Rishi: Viśvāmitra Gāthina
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh

त्वं मायाभिरप मायिनोऽधमः स्वधाभिर्ये अधि शुप्तावजुह्वत । त्वं पिप्रोर्नृमणः प्रारुजः पुरः प्र ऋजिश्वानं दस्युहत्येष्वाविथ ॥

त्वं मा॒याभि॒रप॑ मा॒यिनो॑ऽधमः स्व॒धाभि॒र्ये अधि॒ शुप्ता॒वजु॑ह्वत । त्वं पिप्रो॑र्नृमण॒: प्रारु॑ज॒: पुर॒: प्र ऋ॒जिश्वा॑नं दस्यु॒हत्ये॑ष्वाविथ ॥

tvaṃ māyābhir apa māyino ’dhamaḥ svadhābhir ye adhi śuptāv ajuhvata | tvaṃ pipror nṛmaṇaḥ prārujaḥ puraḥ pra ṛjiśvānaṃ dasyu-hatyeṣv āvitha ||

By your powers you cast down the deceivers, the lowest who, by their self-will, call upon the Sleep. You broke open the strongholds of Pipru, O force of manhood; and you aided Ṛjiśvāna in the slaying of the dasyus—cutting a way through the obscurity.

त्वम् । मा॒याभिः॑ । अप॑ । मा॒यिनः॑ । अ॒ध॒मः॒ । स्व॒धाभिः॑ । ये । अधि॑ । शुप्तौ॑ । अजु॑ह्वत । त्वम् । पिप्रोः॑ । नृ॒ऽम॒नः॒ । प्र । अ॒रु॒जः॒ । पुरः॑ । प्र । ऋ॒जिश्चा॑नम् । द॒स्यु॒ऽहत्ये॑षु । आ॒वि॒थ॒ ॥त्वम् । मायाभिः । अप । मायिनः । अधमः । स्वधाभिः । ये । अधि । शुप्तौ । अजुह्वत । त्वम् । पिप्रोः । नृमनः । प्र । अरुजः । पुरः । प्र । ऋजिश्चानम् । दस्युहत्येषु । आविथ ॥tvam | māyābhiḥ | apa | māyinaḥ | adhamaḥ | svadhābhiḥ | ye | adhi | śuptau | ajuhvata | tvam | piproḥ | nṛ-manaḥ | pra | arujaḥ | puraḥ | pra | ṛjiścānam | dasyu-hatyeṣu | āvitha

त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मायाभिःby (your) powers/arts
मायाभिः:
करण
TypeNoun
Rootमाया (प्रातिपदिक)
अपaway, off
अप:
TypeIndeclinable
Rootअप (उपसर्ग/अव्यय)
मायिनःthe crafty/possessors of magic
मायिनः:
कर्म
TypeAdjective (substantivized)
Rootमायिन् (प्रातिपदिक)
अधमःlowest (one)
अधमः:
कर्तृ (विशेषणम्) / संबोधन-भावः
TypeAdjective
Rootअधम (प्रातिपदिक)
स्वधाभिःby their own powers/impulses (svadhā)
स्वधाभिः:
करण
TypeNoun
Rootस्वधा (प्रातिपदिक)
येwho
ये:
कर्तृ
TypeRelative pronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अधिupon, over
अधि:
अधिकरण (सूचक) / उपसर्ग
TypeIndeclinable
Rootअधि (उपसर्ग/अव्यय)
शुप्तौin concealment/cover (in hiding)
शुप्तौ:
अधिकरण
TypeNoun (locative) / Adjectival noun
Rootशुप्ति/शुप्त (प्रातिपदिक; ‘शुप्त’ = hidden/covered; loc. sg.)
अजुह्वतthey offered/sacrificed
अजुह्वत:
क्रिया
TypeVerb
Rootहु (धातु)
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पिप्रोःof Pipru (a foe/dasyu)
पिप्रोः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeProper noun
Rootपिप्रु (प्रातिपदिक; दस्यु-नाम)
नृमणःmanly might/strength
नृमणः:
कर्म
TypeNoun
Rootनृमण (प्रातिपदिक)
प्रforth, forward
प्र:
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/अव्यय)
अरुजःyou broke/shattered
अरुजः:
क्रिया
TypeVerb
Rootरुज् (धातु)
पुरःfortresses
पुरः:
कर्म
TypeNoun
Rootपुर्/पुर (प्रातिपदिक)
प्रforth
प्र:
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/अव्यय)
ऋजिश्वानम्R̥jiśvan (a foe)
ऋजिश्वानम्:
कर्म
TypeProper noun
Rootऋजिश्वान् (प्रातिपदिक; दस्यु-नाम)
दस्युहत्येषुin the slayings of the Dasyus
दस्युहत्येषु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootदस्युहत्य (प्रातिपदिक; ‘slaying of Dasyus’)
आविथyou have helped/protected
आविथ:
क्रिया
TypeVerb
Rootअव् (धातु; ‘to help/protect’) + आ (उपसर्ग)