HomeRig VedaMandala 1Sukta 51Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 1.51

Rishi: Viśvāmitra Gāthina
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh

त्वमपामपिधानावृणोरपाधारयः पर्वते दानुमद्वसु । वृत्रं यदिन्द्र शवसावधीरहिमादित्सूर्यं दिव्यारोहयो दृशे ॥

त्वम॒पाम॑पि॒धाना॑वृणो॒रपाधा॑रय॒: पर्व॑ते॒ दानु॑म॒द्वसु॑ । वृ॒त्रं यदि॑न्द्र॒ शव॒साव॑धी॒रहि॒मादित्सूर्यं॑ दि॒व्यारो॑हयो दृ॒शे ॥

tvam apām api-dhānā avṛṇor apādhārayaḥ parvate dānu-mad vasu | vṛtraṃ yad indra śavasā avadhīr ahim ād it sūryaṃ divi ā arohayo dṛśe ||

You opened the coverings of the waters; you set the rich treasure upon the mountain. When by your force, O Indra, you slew Vṛtra, the Serpent, then you made the Sun ascend in heaven to be seen—so that vision might return.

त्वम् । अ॒पाम् । अ॒पि॒ऽधाना॑ । अ॒वृ॒णोः॒ । अप॑ । अधा॑रयः । पर्व॑ते । दानु॑ऽमत् । वसु॑ । वृ॒त्रम् । यत् । इ॒न्द्र॒ । शव॑सा । अव॑धीः । अहि॑म् । आत् । इत् । सूर्य॑म् । दि॒वि । आ । अ॒रो॒ह॒यः॒ । दृ॒शे ॥त्वम् । अपाम् । अपिधाना । अवृणोः । अप । अधारयः । पर्वते । दानुमत् । वसु । वृत्रम् । यत् । इन्द्र । शवसा । अवधीः । अहिम् । आत् । इत् । सूर्यम् । दिवि । आ । अरोहयः । दृशे ॥tvam | apām | api-dhānā | avṛṇoḥ | apa | adhāraya | parvate | dānu-mat | vasu | vṛtram | yat | indra | śavasā | avadhīḥ | ahim | āt | it | sūryam | divi | ā | arohayaḥ | dṛśe

त्वम्thou
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अपाम्of the waters
अपाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
अपिधानानिcoverings, obstructions
अपिधानानि:
कर्म
TypeNoun
Rootअपि-धा-न (कृदन्त-प्रातिपदिक; अपिधान)
अवृणोःthou didst open/uncover
अवृणोः:
क्रिया
TypeVerb
Root√वृ (वृणोति ‘to choose/open/uncover’)
अपaway
अप:
TypeIndeclinable
Rootअप (उपसर्ग/निपात)
अधारयःthou didst hold/support
अधारयः:
क्रिया
TypeVerb
Root√धृ (धारयति ‘to hold/support’)
पर्वतेon/in the mountain
पर्वते:
अधिकरण
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक)
दानुमत्rich in Dānu / of the Dānu-kind
दानुमत्:
कर्म (विशेष्य-विशेषणभाव)
TypeAdjective
Rootदानुमत् (विशेषण-प्रातिपदिक; दानु + मतुप्)
वसुwealth, treasure
वसु:
कर्म
TypeNoun
Rootवसु (प्रातिपदिक)
वृत्रम्Vṛtra
वृत्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवृत्र (प्रातिपदिक)
यत्when
यत्:
TypeIndeclinable (relative) / Pronoun
Rootयद् (सम्बन्ध-प्रातिपदिक)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
शवसाwith might
शवसा:
करण
TypeNoun
Rootशवस् (प्रातिपदिक)
अवधीःthou didst slay
अवधीः:
क्रिया
TypeVerb
Root√वध् (वधति ‘to slay’)
अहिम्the serpent
अहिम्:
कर्म (वृत्रस्य विशेषण/पर्याय)
TypeNoun
Rootअहि (प्रातिपदिक)
forth, unto
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग)
इत्indeed
इत्:
TypeIndeclinable
Rootइत् (निपात)
सूर्यम्the Sun
सूर्यम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
दिविin heaven
दिवि:
अधिकरण
TypeNoun
Rootदिव् (प्रातिपदिक)
आरोहयःthou didst cause to mount/raise
आरोहयः:
क्रिया
TypeVerb
Root√रुह् (आरोहयति ‘to cause to ascend’)
दृशेfor seeing, to be seen
दृशे:
प्रयोजन (सम्प्रदान-भाव)
TypeInfinitival dative (purpose)
Root√दृश् (दर्शन) / दृष्- (कृदन्त ‘दृश्’)