HomeRig VedaMandala 1Sukta 51Mantra 14
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 14

Sukta 1.51

Rishi: Vasiṣṭha
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh

इन्द्रो अश्रायि सुध्यो निरेके पज्रेषु स्तोमो दुर्यो न यूपः । अश्वयुर्गव्यू रथयुर्वसूयुरिन्द्र इद्रायः क्षयति प्रयन्ता ॥

इन्द्रो॑ अश्रायि सु॒ध्यो॑ निरे॒के प॒ज्रेषु॒ स्तोमो॒ दुर्यो॒ न यूप॑: । अ॒श्व॒युर्ग॒व्यू र॑थ॒युर्व॑सू॒युरिन्द्र॒ इद्रा॒यः क्ष॑यति प्रय॒न्ता ॥

índro aśrāyi sudhyó nireké pajréṣu stómo dúryo ná yū́paḥ | aśvayúr gavyū́ rathayúr vasūyúr índra íd rāyáḥ kṣayati prayantā́ ||

Indra has leaned and taken firm support, clear in discerning, in the open spaces; among the Pajras the hymn stands like a household pillar. Seeking the steed-force, seeking the rays (cows), seeking the chariot-force, seeking plenitude, Indra indeed dwells as the disposer of the spiritual wealth for the one who advances.

इन्द्रः॑ । अ॒श्रा॒यि॒ । सु॒ऽध्यः॑ । नि॒रे॒के । प॒ज्रेषु॑ । स्तोमः॑ । दुर्यः॑ । न । यूपः॑ । अ॒श्व॒ऽयुः । ग॒व्युः । र॒थ॒ऽयुः । व॒सु॒ऽयुः । इन्द्रः॑ । इत् । रा॒यः । क्ष॒य॒ति॒ । प्रऽय॒न्ता ॥इन्द्रः । अश्रायि । सुध्यः । निरेके । पज्रेषु । स्तोमः । दुर्यः । न । यूपः । अश्वयुः । गव्युः । रथयुः । वसुयुः । इन्द्रः । इत् । रायः । क्षयति । प्रयन्ता ॥indraḥ | aśrāyi | su-dhyaḥ | nireke | pajreṣu | stomaḥ | duryaḥ | na | yūpaḥ | aśva-yuḥ | gavyuḥ | ratha-yuḥ | vasu-yuḥ | indraḥ | it | rāyaḥ | kṣayati | pra-yantā

इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
अश्रायिhas taken refuge / has leaned (settled)
अश्रायि:
क्रिया (कर्तृ-सम्बन्ध)
TypeVerb
Root√श्रि (श्रयति)
सुध्यःwise, of good understanding
सुध्यः:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसुधि (सु- + धि) (प्रातिपदिक)
निरेकेin the solitude / in the lonely place
निरेके:
अधिकरण
TypeNoun
Rootनिर्-एक (प्रातिपदिक) / निर् + एक
पज्रेषुamong the Pájras (a clan/companions)
पज्रेषु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootपज्र (प्रातिपदिक)
स्तोमःhymn of praise
स्तोमः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootस्तोम (प्रातिपदिक)
दुर्यःhard to assail / firm (as a house)
दुर्यः:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदुर्य (दुर्-य) (प्रातिपदिक)
like, as
:
सम्बन्ध (उपमा)
TypeIndeclinable
Root
यूपःsacrificial post
यूपः:
उपमान (कर्तृ-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयूप (प्रातिपदिक)
अश्वयुःseeking horses
अश्वयुः:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअश्वयु (अश्व + यु) (प्रातिपदिक)
गव्युःseeking cattle
गव्युः:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Rootगव्यु (गो + यु) (प्रातिपदिक)
रथयुःseeking chariots
रथयुः:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Rootरथयु (रथ + यु) (प्रातिपदिक)
वसूयुःseeking wealth
वसूयुः:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवसूयु (वसु + यु) (प्रातिपदिक)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
इत्indeed, just
इत्:
सम्बन्ध (निपात)
TypeIndeclinable
Rootइत्
रायःof wealth, of riches
रायः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootराय्/राय (प्रातिपदिक)
क्षयतिdwells / rules / has dominion
क्षयति:
क्रिया
TypeVerb
Root√क्षि (क्षयति) अथवा √क्षय् (क्षयति) (वैदिक प्रयोग)
प्रयन्ताthe forward-going one, leader/impeller
प्रयन्ता:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAgent-noun (participle-like)
Rootप्र-√या (याति) → प्रयन्तृ (कृदन्त-प्रातिपदिक)