HomeRig VedaMandala 1Sukta 51Mantra 13
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 13

Sukta 1.51

Rishi: Vasiṣṭha (traditional for RV 1.51)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh

अददा अर्भां महते वचस्यवे कक्षीवते वृचयामिन्द्र सुन्वते । मेनाभवो वृषणश्वस्य सुक्रतो विश्वेत्ता ते सवनेषु प्रवाच्या ॥

अद॑दा॒ अर्भां॑ मह॒ते व॑च॒स्यवे॑ क॒क्षीव॑ते वृच॒यामि॑न्द्र सुन्व॒ते । मेना॑भवो वृषण॒श्वस्य॑ सुक्रतो॒ विश्वेत्ता ते॒ सव॑नेषु प्र॒वाच्या॑ ॥

ádadā arbhā́ṃ mahaté vacasyáve kakṣī́vate vṛcayā́mindra sunvaté | ménābhavo vṛṣaṇaśvásya sukrato víśvet tā́ te sávanesu prá-vācyā ||

Thou gavest the little (child/seed) to the great singer Kakṣīvat who presses Soma, O Indra of luminous will. Thou becamest his inspirer and wise counsel, O strong-minded; therefore all these thy deeds are to be proclaimed in every pressing of the Soma.

अद॑दाः । अर्भा॑म् । म॒ह॒ते । व॒च॒स्यवे॑ । क॒क्षीव॑ते । वृ॒च॒याम् । इ॒न्द्र॒ । सु॒न्व॒ते । मेना॑ । अ॒भ॒वः॒ । वृ॒ष॒ण॒श्वस्य॑ । सु॒क्र॒तो॒ इति॑ सुऽक्रतो । विश्वा॑ । इत् । ता । ते॒ । सव॑नेषु । प्र॒ऽवाच्या॑ ॥अददाः । अर्भाम् । महते । वचस्यवे । कक्षीवते । वृचयाम् । इन्द्र । सुन्वते । मेना । अभवः । वृषणश्वस्य । सुक्रतो इति सुक्रतो । विश्वा । इत् । ता । ते । सवनेषु । प्रवाच्या ॥adadāḥ | arbhām | mahate | vacasyave | kakṣīvate | vṛcayām | indra | sunvate | menā | abhavaḥ | vṛṣaṇaśvasya | sukrato itisu-krato | viśvā | it | tā | te | savaneṣu | pra-vācyā

अददाI gave / I granted
अददा:
क्रिया
TypeVerb
Rootदा (√दा ‘देने’)
अर्भाम्a young girl / maiden (as object of giving)
अर्भाम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअर्भा (प्रातिपदिक) ‘अल्पा/कन्या/युवती’
महतेto the great (one)
महते:
सम्प्रदान
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक) ‘महान्’
वचस्यवेto the praise-seeking / eloquent one
वचस्यवे:
सम्प्रदान
TypeAdjective (used substantively)
Rootवचस्यु (प्रातिपदिक) ‘वचः-इच्छु/स्तुतिकाम’
कक्षीवतेto Kakṣīvān
कक्षीवते:
सम्प्रदान
TypeProper Noun
Rootकक्षीवत् (ऋषिनाम; प्रातिपदिक)
वृचयामिI praise / I proclaim
वृचयामि:
क्रिया
TypeVerb
Rootवृच्/वर्च् (√वृच् ‘स्तुतौ/प्रकाशने’—Vedic; denominative/causative-like present)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
सुन्वतेto the Soma-presser (offerer)
सुन्वते:
सम्प्रदान
TypeParticiple (present active)
Rootसु (√सु ‘सोम-प्रसवने/अभिषवे’) + शतृ (सुन्वत्)
मेनाMenā
मेना:
कर्तृ (नाम-भागः) / विधेय-भागः
TypeProper Noun
Rootमेना (प्रातिपदिक; proper name)
अभवःyou became / you were
अभवः:
क्रिया
TypeVerb
Rootभू (√भू ‘भवने’)
वृषणश्वस्यof Vṛṣaṇaśva
वृषणश्वस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeProper Noun
Rootवृषणश्व (प्रातिपदिक; proper name)
सुक्रतोO good-minded / of good resolve
सुक्रतो:
सम्बोधन
TypeAdjective (vocative)
Rootसु-क्रतु (प्रातिपदिक) ‘सु-प्रज्ञ/सु-यज्ञ-क्रतु’
विश्वाall (things)
विश्वा:
कर्म
TypeAdjective (used substantively)
Rootविश्व (प्रातिपदिक) ‘सर्व’
इत्indeed / just
इत्:
सम्बन्ध (निपात) / अर्थबल
TypeIndeclinable
Rootइत् (निपात) अव्यय
तेyour
ते:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सवनेषुin the Soma-pressings / at the libations
सवनेषु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootसवन (प्रातिपदिक) ‘सोम-याग-प्रसव’
प्रवाच्याto be proclaimed / worthy to be spoken forth
प्रवाच्या:
विधेय-विशेषण
TypeVerbal adjective (gerundive) / Adjective
Rootप्र-वच् (√वच् ‘वचने’) + यत् (भाव्य/योग्य) → प्रवाच्य