HomeRig VedaMandala 1Sukta 51Mantra 10
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 10

Sukta 1.51

Rishi: Viśvāmitra Gāthina
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh

तक्षद्यत्त उशना सहसा सहो वि रोदसी मज्मना बाधते शवः । आ त्वा वातस्य नृमणो मनोयुज आ पूर्यमाणमवहन्नभि श्रवः ॥

तक्ष॒द्यत्त॑ उ॒शना॒ सह॑सा॒ सहो॒ वि रोद॑सी म॒ज्मना॑ बाधते॒ शव॑: । आ त्वा॒ वात॑स्य नृमणो मनो॒युज॒ आ पूर्य॑माणमवहन्न॒भि श्रव॑: ॥

takṣad yat ta uśanā sahasā saho vi rodasī majmanā bādhate śavaḥ | ā tvā vātasya nṛmaṇo mano-yuja ā pūryamāṇam avahann abhi śravaḥ ||

When Uśanā fashioned for you a force by force, your energy with its greatness presses apart the two worlds. Then the Wind’s yoked-to-thought powers bore you forward—filling you more and more—toward the plenitude of inspired hearing and fame.

तक्ष॑त् । यत् । ते॒ । उ॒शना॑ । सह॑सा । सहः॑ । वि । रोद॑सी॒ इति॑ । म॒ज्मना॑ । बा॒ध॒ते॒ । शवः॑ । आ । त्वा॒ । वात॑स्य । नृ॒ऽम॒नः॒ । म॒नः॒ऽयुजः॑ । आ । पूर्य॑माणम् । अ॒व॒ह॒न् । अ॒भि । श्रवः॑ ॥तक्षत् । यत् । ते । उशना । सहसा । सहः । वि । रोदसी इति । मज्मना । बाधते । शवः । आ । त्वा । वातस्य । नृमनः । मनःयुजः । आ । पूर्यमाणम् । अवहन् । अभि । श्रवः ॥takṣat | yat | te | uśanā | sahasā | sahaḥ | vi | rodasī iti | majmanā | bādhate | śavaḥ | ā | tvā | vātasya | nṛ-manaḥ | manaḥ-yujaḥ | ā | pūryamāṇam | avahan | abhi | śravaḥ

तक्षत्he fashioned / he fashioned forth
तक्षत्:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootतक्ष्
यत्when / that which
यत्:
(सम्बन्धक)
TypeIndeclinable
Rootयद्
तेof you / your
ते:
सम्बन्ध (Genitive)
TypePronoun
Rootत्वद्
उशनाUśanā (Kavi Uśanas)
उशना:
कर्तृ
TypeNoun (proper name)
Rootउशनस् (प्रा.)
सहसाwith might / by force
सहसा:
करण
TypeNoun
Rootसहस्
सहःmight, strength
सहः:
कर्म
TypeNoun
Rootसहस्
विapart, asunder, widely
वि:
(क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootवि
रोदसीthe two worlds (heaven and earth)
रोदसी:
कर्म
TypeNoun (dual)
Rootरोदसी (प्रा.)
मज्मनाby greatness / by magnitude
मज्मना:
करण
TypeNoun
Rootमज्मन्
बाधतेhe presses, overpowers
बाधते:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootबाध्
शवःpower, vigor
शवः:
कर्तृ/कर्म (सन्दर्भानुसार)
TypeNoun
Rootशवस्
towards, hither
:
(क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Root
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootत्वद्
वातस्यof the wind
वातस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootवात
नृमणःmanly spirit / heroic impulse
नृमणः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootनृमण
मनोयुजःmind-yoking, harnessing the mind
मनोयुजः:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमनोयुज् (प्रा.)
towards, hither
:
(क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Root
पूर्यमाणम्being filled / being made full
पूर्यमाणम्:
कर्म
TypeParticiple
Rootपूर्य (धातु √पॄ/पूर्) → पूर्यमाण (कृदन्त)
अवहन्they carried / they conveyed
अवहन्:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootवह्
अभिtowards, upon
अभि:
(क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअभि
श्रवःfame, renown
श्रवः:
कर्म
TypeNoun
Rootश्रवस्