Mantra 6
Sukta 1.5
Rishi: Madhuchchhandas Vaishvamitra (traditionally for RV 1.1–1.11; Indra hymns in early Mandala 1)
Devata: Indra
Chandas: Gāyatrī (3 x 8 syllables; typical for RV 1.5)
Samhita Patha (Devanagari)
त्वं सुतस्य पीतये सद्यो वृद्धो अजायथाः । इन्द्र ज्यैष्ठ्याय सुक्रतो ॥
Samhita Patha (IAST)
त्वं सु॒तस्य॑ पी॒तये॑ स॒द्यो वृ॒द्धो अ॑जायथाः । इन्द्र॒ ज्यैष्ठ्या॑य सुक्रतो ॥
Transliteration
tvaṁ suˈtasya pīˈtáye saˈdyo vṛˈddho aˈjāyathāḥ | índra jyaíṣṭhyāya sukrato ||
Translation
Thou for the drinking of the pressed Soma wert born at once in thy full-grown power, O Indra, for the attainment of the highest mastery, O thou of luminous will.
Padapatha (Word Analysis)
त्वम् । सु॒तस्य॑ । पी॒तये॑ । स॒द्यः । वृ॒द्धः । अ॒जा॒य॒थाः॒ । इन्द्र॑ । ज्यैष्ठ्या॑य । सु॒क्र॒तो॒ इति॑ सुऽक्रतो ॥त्वम् । सुतस्य । पीतये । सद्यः । वृद्धः । अजायथाः । इन्द्र । ज्यैष्ठ्याय । सुक्रतो इति सुक्रतो ॥tvam | sutasya | pītaye | sadyaḥ | vṛddhaḥ | ajāyathāḥ | indra | jyaiṣṭhyāya | sukrato itisu-krato
Word by Word
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सुतस्यof the pressed (Soma)
सुतस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootसुत (सु- धातु ‘to press/soma-press’ → क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, प्रातिपदिक ‘सुत’)
पीतयेfor drinking
पीतये:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootपीति (पा- धातु ‘to drink’ → ति-प्रत्यय, प्रातिपदिक ‘पीति’)
सद्यःimmediately, at once
सद्यः:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootसद्यस् (अव्यय-प्रातिपदिक)
वृद्धःgrown, strengthened
वृद्धः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootवृद्ध (वृध् धातु ‘to grow/increase’ → क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, प्रातिपदिक ‘वृद्ध’)
अजायथाःyou were born / you arose
अजायथाः:
क्रिया
TypeVerb
Rootजन् (धातु ‘to be born’), उपसर्गः: आ-
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun (Vocative)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
ज्यैष्ठ्यायfor supremacy, for pre-eminence
ज्यैष्ठ्याय:
सम्प्रदान/प्रयोजन (दत्त्यर्थः)
TypeNoun
Rootज्यैष्ठ्य (ज्येष्ठ- ‘eldest, greatest’ → य-प्रत्यय/भाववाचक-प्रातिपदिक ‘ज्यैष्ठ्य’)
सुक्रतोO you of good resolve / wise-minded
सुक्रतो:
सम्बोधन
TypeNoun/Adjective (Vocative epithet)
Rootसु-क्रतु (प्रातिपदिक; सु- उपसर्ग + क्रतु ‘resolve, power of will, intelligence’)