HomeRig VedaMandala 1Sukta 48Mantra 8
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 8

Sukta 1.48

Rishi: Gautama Rāhūgaṇa
Devata: Uṣas
Chandas: Jagatī

विश्वमस्या नानाम चक्षसे जगज्ज्योतिष्कृणोति सूनरी । अप द्वेषो मघोनी दुहिता दिव उषा उच्छदप स्रिधः ॥

विश्व॑मस्या नानाम॒ चक्ष॑से॒ जग॒ज्ज्योति॑ष्कृणोति सू॒नरी॑ । अप॒ द्वेषो॑ म॒घोनी॑ दुहि॒ता दि॒व उ॒षा उ॑च्छ॒दप॒ स्रिध॑: ॥

víśvam asyā nanāma cákṣase jágaj jyótiṣkṛṇoti sū́narī | ápa dvéṣo maghónī duhitā́ divá uṣā́ ucchád ápa srídhaḥ ||

All the world bends itself to her seeing; the skilful Dawn makes the moving creation a work of light. The bountiful Daughter of Heaven rises, and she drives away hatred and the crooked hostile forces from our way.

विश्व॑म् । अ॒स्याः॒ । न॒ना॒म॒ । चक्ष॑से । जग॑त् । ज्योतिः॑ । कृ॒णो॒ति॒ । सू॒नरी॑ । अप॑ । द्वेषः॑ । म॒घोनी॑ । दि॒वः । उ॒षाः । उ॒च्छ॒त् । अप॑ । स्रिधः॑ ॥विश्वम् । अस्याः । ननाम । चक्षसे । जगत् । ज्योतिः । कृणोति । सूनरी । अप । द्वेषः । मघोनी । दिवः । उषाः । उच्छत् । अप । स्रिधः ॥viśvam | asyāḥ | nanāma | cakṣase | jagat | jyotiḥ | kṛṇoti | sūnarī | apa | dveṣaḥ | maghonī | divaḥ | uṣāḥ | ucchat | apa | sridhaḥ

विश्वम्all (the world/whole)
विश्वम्:
कर्म
TypeAdjective (used substantively)
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
अस्याof her
अस्या:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नानाम्variously, in many ways
नानाम्:
विशेषण-भाव (manner)
TypeIndeclinable
Rootनाना (अव्यय/प्रातिपदिक)
चक्षसेfor seeing, for sight
चक्षसे:
सम्प्रदान (purpose/for)
TypeNoun (dative of purpose)
Rootचक्ष् (धातु) / चक्षस् (नाम)
जगत्the moving world
जगत्:
कर्म
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
ज्योतिष्कृणोतिmakes (it) luminous, illumines
ज्योतिष्कृणोति:
क्रिया
TypeVerb (denominative/compound-verb sense: ‘make into light’)
Rootकृ (धातु) with ज्योतिस् (उपपद)
सूनरीthe radiant one (Dawn)
सूनरी:
कर्तृ
TypeNoun/Adjective (epithet)
Rootसूनरी (प्रातिपदिक; उषस्-विशेषण)
अपaway, off
अप:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable (preverb/adverb)
Rootअप (अव्यय/उपसर्ग)
द्वेषःhatred, hostility
द्वेषः:
कर्तृ (with implied ‘goes away’ / object of removal)
TypeNoun
Rootद्वेष (प्रातिपदिक)
मघोनीthe bountiful one
मघोनी:
कर्तृ (apposition to उषा)
TypeNoun/Adjective (epithet)
Rootमघोनी (प्रातिपदिक; उषस्-विशेषण)
दुहिताdaughter
दुहिता:
कर्तृ (apposition)
TypeNoun
Rootदुहितृ (प्रातिपदिक)
दिवःof heaven, of the sky
दिवः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक)
उषाःDawn
उषाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootउषस् (प्रातिपदिक)
उच्छत्has shone forth, rose
उच्छत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootवस्/उष् (धातु: ‘shine, dawn’) with उद्- (उद्+श/छ)
अपaway
अप:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable (preverb/adverb)
Rootअप (अव्यय/उपसर्ग)
स्रिधःhindrances, harms, snares
स्रिधः:
कर्म
TypeNoun
Rootस्रिध् (प्रातिपदिक)