HomeRig VedaMandala 1Sukta 48Mantra 5
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Sukta 1.48

Rishi: Gautama Rāhūgaṇa (traditionally for RV 1.48, a Dawn hymn of the Gautamas)
Devata: Uṣas (Dawn)
Chandas: Jagatī (predominant in RV 1.48)

आ घा योषेव सूनर्युषा याति प्रभुञ्जती । जरयन्ती वृजनं पद्वदीयत उत्पातयति पक्षिणः ॥

आ घा॒ योषे॑व सू॒नर्यु॒षा या॑ति प्रभुञ्ज॒ती । ज॒रय॑न्ती॒ वृज॑नं प॒द्वदी॑यत॒ उत्पा॑तयति प॒क्षिण॑: ॥

ā ghā yoṣéva sū́nary uṣā́ yāti prabhuñjatī | jarayantī́ vṛ́janam padvád ī́yata út pātayati pakṣíṇaḥ ||

Now the Dawn, rich in luminous skill, comes forward like a young bride who freely enjoys her own wideness of being; she wears away the cramped and crooked path, she moves as if winged, and she rouses the birds of the soul to flight.

आ । घ॒ । योषा॑ऽइव । सू॒नरी॑ । उ॒षाः । या॒ति॒ । प्र॒ऽभु॒ञ्ज॒ती । ज॒रय॑न्ती । वृज॑नम् । प॒त्ऽवत् । ई॒य॒ते॒ । उत् । पा॒त॒य॒ति॒ । प॒क्षिणः॑ ॥आ । घ । योषाइव । सूनरी । उषाः । याति । प्रभुञ्जती । जरयन्ती । वृजनम् । पत्वत् । ईयते । उत् । पातयति । पक्षिणः ॥ā | gha | yoṣāiva | sūnarī | uṣāḥ | yāti | pra-bhuñjatī | jarayantī | vṛjanam | pat-vat | īyate | ut | pātayati | pakṣiṇaḥ

towards, forth
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग)
indeed, surely
:
TypeIndeclinable
Rootघ (निपात)
योषाa young woman, maiden
योषा:
उपमान (तुलना-प्रयोगे)
TypeNoun
Rootयोषा (प्रातिपदिक)
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
सूनरीfair/beautiful woman
सूनरी:
विशेषण (उषसः)
TypeAdjective
Rootसूनरी (प्रातिपदिक) < सु- + नरी
उषाःUṣas (Dawn)
उषाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootउषस् (प्रातिपदिक)
यातिgoes, comes forth
याति:
TypeVerb
Rootया (धातु)
प्रभुञ्जतीenjoying, dispensing, bestowing
प्रभुञ्जती:
कर्तृ (उषसः सह विशेषणरूपेण)
TypeVerb
Rootभुज् (धातु) + प्र (उपसर्ग)
जरयन्तीwearing away, making old, consuming
जरयन्ती:
कर्तृ (उषसः)
TypeVerb
Rootजॄ/जर् (धातु) (जरयति = जीर्णं करोति/क्षपयति)
वृजनम्crookedness; hardship/evil; (lit.) the rough place
वृजनम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवृजन (प्रातिपदिक)
पद्वतीhaving feet/steps; stepping forth
पद्वती:
विशेषण (उषसः)
TypeAdjective
Rootपद्वती (प्रातिपदिक) < पद्/पद (foot/step) + वत्
ईयतmoves, advances
ईयत:
TypeVerb
Rootइ/ई (धातु) (ईयति/ईयते = गच्छति)
उत्up, out
उत्:
TypeIndeclinable
Rootउत् (उपसर्ग)
पातयतिcauses to fly up; sets in motion
पातयति:
कर्तृ (उषसः)
TypeVerb
Rootपत् (धातु) (णिच्) + उत् (उपसर्ग)
पक्षिणःbirds
पक्षिणः:
कर्म
TypeNoun
Rootपक्षिन् (प्रातिपदिक)