HomeRig VedaMandala 1Sukta 48Mantra 10
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 10

Sukta 1.48

Rishi: Gautama Rāhūgaṇa
Devata: Uṣas
Chandas: Jagatī

विश्वस्य हि प्राणनं जीवनं त्वे वि यदुच्छसि सूनरि । सा नो रथेन बृहता विभावरि श्रुधि चित्रामघे हवम् ॥

विश्व॑स्य॒ हि प्राण॑नं॒ जीव॑नं॒ त्वे वि यदु॒च्छसि॑ सूनरि । सा नो॒ रथे॑न बृह॒ता वि॑भावरि श्रु॒धि चि॑त्रामघे॒ हव॑म् ॥

víśvasya hí prā́ṇanaṃ jī́vanaṃ tvé ví yád ucchási sūnari | sā́ no ráthena bṛhatā́ vibhāvari śrudhí citrāmaghe hávam ||

For in you is the breathing and the living of all when you rise forth, O skilful Dawn. Therefore, O wide-shining one with your vast chariot, hear our call, O she of luminous riches.

विश्व॑स्य । हि । प्राण॑नम् । जीव॑नम् । त्वे इति॑ । वि । यत् । उ॒च्छसि॑ । सू॒न॒रि॒ । सा । नः॒ । रथे॑न । बृ॒ह॒ता । वि॒भा॒ऽव॒रि॒ । श्रु॒धि । चि॒त्र॒ऽम॒घे॒ । हव॑म् ॥विश्वस्य । हि । प्राणनम् । जीवनम् । त्वे इति । वि । यत् । उच्छसि । सूनरि । सा । नः । रथेन । बृहता । विभावरि । श्रुधि । चित्रमघे । हवम् ॥viśvasya | hi | prāṇanam | jīvanam | tve iti | vi | yat | ucchasi | sūnari | sā | naḥ | rathena | bṛhatā | vibhāvari | śrudhi | citra-maghe | havam

विश्वस्यof all, of the whole
विश्वस्य:
Sambandha (genitival relation)
TypeAdjective (used substantively)
Rootविश्व
हिindeed, for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
प्राणनम्breathing, enlivening
प्राणनम्:
Karma (as predicate/object notion: ‘breathing/animation’)
TypeNoun
Rootप्राणन (from √अन् ‘to breathe’ with pra-)
जीवनम्life, living
जीवनम्:
Karma (predicate/object notion)
TypeNoun
Rootजीवन (from √जीव् ‘to live’)
त्वेin you
त्वे:
Adhikaraṇa (locus: ‘in you’)
TypePronoun
Rootत्वद्
विapart, forth, widely
वि:
TypePreverb/Indeclinable
Rootवि
यत्when; that which
यत्:
Karma (relative object: ‘when/that which’)
TypePronoun (relative)
Rootयद्
उच्छसिyou dawn, you shine forth
उच्छसि:
Kartā (you as agent)
TypeVerb
Root√वस् (ucch- < ud+√वस् ‘to shine, dawn’)
सूनरिO fair/bright one (Uṣas)
सूनरि:
Sambodhana
TypeNoun (vocative epithet)
Rootसूनरी
साshe
सा:
Kartā (she = Uṣas)
TypePronoun (demonstrative)
Rootतद्
नःfor us; of us
नः:
Sampradāna (beneficiary: ‘for us’) / Sambandha
TypePronoun
Rootअस्मद्
रथेनwith a chariot
रथेन:
Karaṇa (instrument/means)
TypeNoun
Rootरथ
बृहताgreat, lofty
बृहता:
Karaṇa (qualifier of instrument)
TypeAdjective
Rootबृहन्त्
विwidely, forth
वि:
TypePreverb/Indeclinable
Rootवि
भावरिO radiant one (dispeller of darkness)
भावरि:
Sambodhana
TypeNoun (vocative epithet)
Rootविभावरी
श्रुधिhear! listen!
श्रुधि:
Kartā (you as agent of hearing)
TypeVerb
Root√श्रु
चित्रामघेO you of splendid bounty
चित्रामघे:
Sambodhana
TypeNoun (vocative epithet)
Rootचित्रामघा
हवम्invocation, call
हवम्:
Karma (object of ‘hear’)
TypeNoun
Rootहव