Mantra 2
Sukta 1.46
Rishi: Kaṇva
Devata: Aśvins
Chandas: Gāyatrī
Samhita Patha (Devanagari)
या दस्रा सिन्धुमातरा मनोतरा रयीणाम् । धिया देवा वसुविदा ॥
Samhita Patha (IAST)
या द॒स्रा सिन्धु॑मातरा मनो॒तरा॑ रयी॒णाम् । धि॒या दे॒वा व॑सु॒विदा॑ ॥
Transliteration
yā́ dasrā́ síndhumātarā manotarā́ rayīṇā́m | dhiyā́ devā́ vasuvídā ||
Translation
You two, wondrous ones, born of the flowing waters, most gladdening to the mind and bringers of the soul’s riches—O gods, find for us the true treasures by the awakened thought.
Padapatha (Word Analysis)
या । द॒स्रा । सिन्धु॑ऽमातरा । म॒नो॒तरा॑ । र॒यी॒णाम् । धि॒या । दे॒वा । व॒सु॒ऽविदा॑ ॥या । दस्रा । सिन्धुमातरा । मनोतरा । रयीणाम् । धिया । देवा । वसुविदा ॥yā | dasrā | sindhu-mātarā | manotarā | rayīṇām | dhiyā | devā | vasu-vidā
Word by Word
याःwho (fem. pl.)
याः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → या-
दस्राwondrous, skillful
दस्रा:
Kartā
TypeAdjective (epithet)
Rootदस्र (प्रातिपदिक)
सिन्धुमातराःmothers of the Sindhu (river/sea)
सिन्धुमातराः:
Kartā
TypeNoun (compound epithet)
Rootसिन्धु + मातृ (समास: षष्ठी-तत्पुरुष/कर्मधारय-प्रायः ‘सिन्धोः मातरः’)
मनॊतराःmore mind-delighting / more intent
मनॊतराः:
Kartā
TypeAdjective
Rootमनॊतर (प्रातिपदिक; तुलनात्मक-प्रत्यय -तर)
रयीणाम्of riches, of wealth
रयीणाम्:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootरयि (प्रातिपदिक)
धियाby insight / with thought
धिया:
Karaṇa
TypeNoun
Rootधी (प्रातिपदिक)
देवाthe two gods
देवा:
Kartā
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
वसुविदाwith wealth-finding (power)
वसुविदा:
Karaṇa
TypeAdjective (kṛdanta, compound)
Rootवसु + विद् (√विद् ‘to find/know’; कृत्: -विद् ‘finder/knower’)