HomeRig VedaMandala 1Sukta 45Mantra 6
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 6

Sukta 1.45

Rishi: Kaṇva
Devata: Agni
Chandas: Gāyatrī-like (probable; verify)

त्वां चित्रश्रवस्तम हवन्ते विक्षु जन्तवः । शोचिष्केशं पुरुप्रियाग्ने हव्याय वोळ्हवे ॥

त्वां चि॑त्रश्रवस्तम॒ हव॑न्ते वि॒क्षु ज॒न्तव॑: । शो॒चिष्के॑शं पुरुप्रि॒याग्ने॑ ह॒व्याय॒ वोळ्ह॑वे ॥

tvā́ṃ citraśravastama havánte vikṣú jántavaḥ | śóciṣkeśaṃ purupriyā́gne havyā́ya vóḷhave ||

You, most radiant in fame, the peoples in the settlements invoke—O Agni with hair of flame, beloved of many. Come as the carrier of the offering: bear our oblation upward and bear our consciousness beyond its limits.

त्वाम् । चि॒त्र॒श्र॒वः॒ऽत॒म॒ । हव॑न्ते । वि॒क्षु । ज॒न्तवः॑ । शो॒चिःऽके॑शम् । पु॒रु॒ऽप्रि॒य॒ । अग्ने॑ । ह॒व्याय॑ । वोळ्ह॑वे ॥त्वाम् । चित्रश्रवःतम । हवन्ते । विक्षु । जन्तवः । शोचिःकेशम् । पुरुप्रिय । अग्ने । हव्याय । वोळ्हवे ॥tvām | citraśravaḥ-tama | havante | vikṣu | jantavaḥ | śociḥ-keśam | puru-priya | agne | havyāya | voḷhave

त्वाम्you (as the one invoked)
त्वाम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
चित्indeed, even
चित्:
TypeIndeclinable
Rootचित् (निपात/अव्यय)
चित्रश्रवस्तमmost famed/renowned (having brilliant fame)
चित्रश्रवस्तम:
कर्म (त्वाम् इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective (epithet)
Rootचित्रश्रवस्- (बहुव्रीहि/कर्मधारय-प्रातिपदिक) + तमप्
हवन्तेthey call/invoke
हवन्ते:
TypeVerb
Root√ह्वे (ह्वयति/हवते) ‘आह्वाने’
विक्षुamong the clans/settlements
विक्षु:
अधिकारण
TypeNoun
Rootविś्- (प्रातिपदिक) ‘जन/कुल/विष्टि’
जन्तवःcreatures, people
जन्तवः:
कर्ता
TypeNoun
Rootजन्तु- (प्रातिपदिक) < √जन्
शोचिष्केशम्flame-haired (with blazing hair)
शोचिष्केशम्:
कर्म (त्वाम् इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective (epithet)
Rootशोचिस्- + केश- (समास-प्रातिपदिक; ‘ज्वलत्केश’)
पुरुप्रियम्much-beloved, dear to many
पुरुप्रियम्:
कर्म (त्वाम् इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective (epithet)
Rootपुरु- + प्रिय- (समास-प्रातिपदिक)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
हव्यायfor the oblation
हव्याय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootहव्य- (प्रातिपदिक) < √हू ‘आह्वाने/यज्ञे’ (यज्ञीय-आहुत्यर्थ) অথবা √हव्?; स्थिर-प्रातिपदिक ‘हव्यम्’
वःof you, your
वः:
सम्बन्ध (अधिकारः: ‘your’)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वोळ्हवेto convey/carry (to the gods)
वोळ्हवे:
प्रयोजन/उद्देश्य (हव्याय ... वोळ्हवे = ‘to carry the oblation’)
TypeVerbal infinitive
Root√वह् ‘वहने’ → वोळ्हव्- (वेदिक/आर्ष-रूप; कृत्-प्रातिपदिक) + तुमुन्/तवेन् (इन्फिनिटिव)