HomeRig VedaMandala 1Sukta 44Mantra 7
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 7

Sukta 1.44

Rishi: Kaṇva
Devata: Agni (Hotṛ; Viśvavedas; Puru-hūta)
Chandas: Triṣṭubh

होतारं विश्ववेदसं सं हि त्वा विश इन्धते । स आ वह पुरुहूत प्रचेतसोऽग्ने देवाँ इह द्रवत् ॥

होता॑रं वि॒श्ववे॑दसं॒ सं हि त्वा॒ विश॑ इ॒न्धते॑ । स आ व॑ह पुरुहूत॒ प्रचे॑त॒सोऽग्ने॑ दे॒वाँ इ॒ह द्र॒वत् ॥

hótāraṃ viśvá-vedasaṃ sáṃ hí tvā víśa indháte | sá ā́ vaha puruhūta prá-cetaso’gne devā́m̐ ihá drávat ||

As the Hotar, the knower of all, the peoples indeed kindle you together. Therefore, O Agni, much-invoked and wide-conscious, bring the gods here—run swiftly (to accomplish it).

होता॑रम् । वि॒श्वऽवे॑दसम् । सम् । हि । त्वा॒ । विशः॑ । इ॒न्धते॑ । सः । आ । व॒ह॒ । पु॒रु॒ऽहू॒त॒ । प्रऽचे॑तसः । अग्ने॑ । दे॒वान् । इ॒ह । द्र॒वत् ॥होतारम् । विश्ववेदसम् । सम् । हि । त्वा । विशः । इन्धते । सः । आ । वह । पुरुहूत । प्रचेतसः । अग्ने । देवान् । इह । द्रवत् ॥hotāram | viśva-vedasam | sam | hi | tvā | viśaḥ | indhate | saḥ | ā | vaha | puru-hūta | pra-cetasaḥ | agne | devān | iha | dravat

होतारम्the Hotṛ-priest (invoker)
होतारम्:
कर्म (आ-वह ‘आनय’ इत्यस्य)
TypeNoun
Rootहोतृ (√हु ‘यज्/आह्वान’)
विश्ववेदसम्all-knowing / of universal wisdom
विश्ववेदसम्:
कर्म (होतारम् इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective (epithet)
Rootविश्व-वेदस् (विश्व + वेदस् < √विद् ‘जान’)
सम्together, fully
सम्:
TypeIndeclinable (preverb)
Rootसम्
हिindeed, for
हि:
TypeIndeclinable (particle)
Rootहि
त्वाyou (Agni)
त्वा:
कर्म (इन्धते ‘प्रदीपयन्ति’ इत्यस्य)
TypePronoun
Rootत्वद् (युष्मद्)
विशःthe clans/settlements (the people)
विशः:
कर्तृ (इन्धते इत्यस्य)
TypeNoun
Rootविश्
इन्धतेthey kindle (set alight)
इन्धते:
TypeVerb
Root√इन्ध् ‘दीप्/प्रदीप्’
सःhe (that one = Agni)
सः:
कर्तृ (आ-वह इत्यस्य)
TypePronoun
Rootतद्
hither, towards (us)
:
TypeIndeclinable (preverb)
Root
वहcarry/bring!
वह:
TypeVerb
Root√वह् ‘वह/आनय’
पुरुहूतO much-invoked one
पुरुहूत:
सम्बोधन
TypeAdjective/Vocative epithet
Rootपुरु-हूत (पुरु ‘बहु’ + हूत < √ह्वा/√हु ‘आह्वान’)
प्रचेतसःthe wise/foreknowing (ones)
प्रचेतसः:
कर्तृ (आगमन/द्रवद्-भावे), अथवा कर्मविशेषणम्
TypeAdjective (epithet)
Rootप्र-चेतस् (प्र + चेतस् < √चित् ‘चेत/बुध्’)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootअग्नि
देवान्the gods
देवान्:
कर्म (आ-वह ‘आनय’ इत्यस्य)
TypeNoun
Rootदेव
इहhere
इह:
अधिकरण (स्थान)
TypeIndeclinable
Rootइह
द्रवत्run swiftly / come quickly
द्रवत्:
TypeVerb (injunctive/imperative-like Vedic form)
Root√द्रु/द्रव् ‘शीघ्रं गच्छ’