HomeRig VedaMandala 1Sukta 44Mantra 6
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 6

Sukta 1.44

Rishi: Kaṇva / Praskaṇva (name appears internally; hymn within Kaṇva collection)
Devata: Agni (as Madhu-jihva, awakened priest-power)
Chandas: Triṣṭubh

सुशंसो बोधि गृणते यविष्ठ्य मधुजिह्वः स्वाहुतः । प्रस्कण्वस्य प्रतिरन्नायुर्जीवसे नमस्या दैव्यं जनम् ॥

सु॒शंसो॑ बोधि गृण॒ते य॑विष्ठ्य॒ मधु॑जिह्व॒: स्वा॑हुतः । प्रस्क॑ण्वस्य प्रति॒रन्नायु॑र्जी॒वसे॑ नम॒स्या दैव्यं॒ जन॑म् ॥

suśáṃso bodhi gṛṇaté yaviṣṭhya mádhu-jihvaḥ svā́hutaḥ | práskaṇvasya pratírann ā́yur jīváse namasyā́ daívyaṃ jánam ||

Become fully awake and auspiciously manifest to the singer, O ever-young one—sweet-tongued, well-invoked. For Praskaṇva, winning back (and extending) life for living, do thou make obeisance to the divine people (the gods) and draw them near.

सु॒शंसः॑ । बो॒धि॒ । गृ॒ण॒ते । य॒वि॒ष्ठ्य॒ । मधु॑ऽजिह्वः । सुऽआ॑हुतः । प्रस्क॑ण्वस्य । प्र॒ऽति॒रन् । आयुः॑ । जी॒वसे॑ । न॒म॒स्य । दैव्य॑म् । जन॑म् ॥सुशंसः । बोधि । गृणते । यविष्ठ्य । मधुजिह्वः । सुआहुतः । प्रस्कण्वस्य । प्रतिरन् । आयुः । जीवसे । नमस्य । दैव्यम् । जनम् ॥suśaṃsaḥ | bodhi | gṛṇate | yaviṣṭhya | madhu-jihvaḥ | su-āhutaḥ | praskaṇvasya | pra-tiran | āyuḥ | jīvase | namasya | daivyam | janam

सुशंसःwell-praised, of good renown
सुशंसः:
Kartā (सम्बोधन/विशेषण रूपेण अग्नेः)
TypeAdjective
Rootसु-शंस (प्रातिपदिक; शंस् ‘स्तु’ धातु से) अथवा विशेषण-प्रातिपदिक
बोधिawake; be aware
बोधि:
(क्रिया) —
TypeVerb
Rootबुध् (बोधने)
गृणतेto the singer/praiser
गृणते:
Sampradāna (यस्य कृते/यस्य प्रति बोधिः)
TypeVerb (participle-like finite form in Vedic usage)
Rootगृ (स्तुतौ) → गृण्/गृणाति-परम्परा
यविष्ठ्यO youngest (Agni)
यविष्ठ्य:
(सम्बोधन) —
TypeAdjective (vocative)
Rootयविष्ठ्य (विशेषण-प्रातिपदिक; ‘यविष्ठ’/‘यविष्ठ्य’ = ‘युवा/अत्यन्त-युवा’)
मधुजिह्वःhaving a honey(-sweet) tongue
मधुजिह्वः:
Kartā (अग्नेः विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootमधु-जिह्व (समास-प्रातिपदिक; मधु + जिह्वा)
स्वाहुतःwell-invoked; well-offered (with svāhā)
स्वाहुतः:
Kartā (अग्नेः विशेषणम्)
TypeAdjective (past passive participle)
Rootसु-आहुत (कृदन्त-प्रातिपदिक; आ-हु ‘आह्वाने/होमे’ धातु से क्त)
प्रस्कण्वस्यof Praskaṇva
प्रस्कण्वस्य:
सम्बन्ध (genitive: ‘of Praskaṇva’)
TypeNoun (proper)
Rootप्र-स्कण्व (ऋषि-नाम; प्रातिपदिक)
प्रतिरन्may he/it grant; may he respond favorably
प्रतिरन्:
(क्रिया) —
TypeVerb
Rootप्रति-ऋ (ऋ गतौ) / प्रति-ऋणोति-परम्परा; वैदिक रूप ‘प्रतिरन्’ (आशीर्लिङ्/लुङ्-छाया युक्त)
आयुःlife-span
आयुः:
Karma
TypeNoun
Rootआयुस् (प्रातिपदिक)
जीवसेto live
जीवसे:
प्रयोजन (purpose)
TypeVerb (infinitive)
Rootजीव् (प्राणधारणे) → जीवस् (इन्फिनिटिव/दत्तिव)
नमस्याreverence; homage
नमस्या:
Karaṇa/भाव (as ‘with reverence/obeisance’)
TypeNoun
Rootनमस् (प्रातिपदिक) / नम् (नमने) से भाव
दैव्यम्divine
दैव्यम्:
Karma (जनम् विशेषयति)
TypeAdjective
Rootदैव्य (देव-सम्बन्धी प्रातिपदिक)
जनम्people; race; folk
जनम्:
Karma
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)