Mantra 6
Sukta 1.43
Rishi: Kutsa Āṅgirasa (traditional for RV 1.43)
Devata: Rudra (as pacifier and protector of movement and life-powers)
Chandas: Gāyatrī (3 pādas of 8 syllables; typical for concise invocations)
Samhita Patha (Devanagari)
शं नः करत्यर्वते सुगं मेषाय मेष्ये । नृभ्यो नारिभ्यो गवे ॥
Samhita Patha (IAST)
शं न॑: कर॒त्यर्व॑ते सु॒गं मे॒षाय॑ मे॒ष्ये॑ । नृभ्यो॒ नारि॑भ्यो॒ गवे॑ ॥
Transliteration
śáṃ naḥ karaty árvate sugáṃ meṣā́ya meṣyè | nṛ́bhyo nā́ribhyo gávē ||
Translation
May he work peace for us—make the path easy for the steed of our energies, for the ram and the ewe, for men and for women, and for the Cow of Light within: safe passage and right movement for all parts of the being.
Padapatha (Word Analysis)
शन् । नः॒ । क॒र॒ति॒ । अर्व॑ते । सु॒ऽगम् । मे॒षाय॑ । मे॒ष्ये॑ । नृऽभ्यः॑ । नारि॑ऽभ्यः । गवे॑ ॥शन् । नः । करति । अर्वते । सुगम् । मेषाय । मेष्ये । नृभ्यः । नारिभ्यः । गवे ॥śan | naḥ | karati | arvate | su-gam | meṣāya | meṣye | nṛ-bhyaḥ | nāri-bhyaḥ | gave
Word by Word
शम्auspiciously; welfare
शम्:
कर्म (फल/प्रयोजन-रूपेण ‘कल्याणम्’)
TypeIndeclinable
Rootशम् (अव्यय-प्रातिपदिक; PIE *ḱem- ‘calm, auspicious’)
नःfor us; our
नः:
सम्बन्ध (अधिकार/सम्बन्धः—‘for us/our’)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
करतुlet (him) make; may he do
करतु:
क्रिया
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
अर्वतेfor the horse; for the steed-owner
अर्वते:
सम्प्रदान (दत्त/हित-प्राप्ता)
TypeNoun
Rootअर्वत् (प्रातिपदिक ‘अश्व/अश्ववान्’)
सुगम्a good path; easy passage
सुगम्:
कर्म (यत् कर्तुं प्रार्थ्यते—‘सुगं करोतु’)
TypeNoun/Adjective
Rootसु-ग (प्रातिपदिक; सु + ग ‘going/walk/way’)
मेषायfor the ram
मेषाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootमेष (प्रातिपदिक)
मेष्येfor the ewe
मेष्ये:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootमेष्य (प्रातिपदिक; ‘ewe’, fem. of मेष)
नृभ्यःfor men
नृभ्यः:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootनृ (प्रातिपदिक)
नारिभ्यःfor women
नारिभ्यः:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootनारी (प्रातिपदिक)
गवेfor the cow; for cattle
गवे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)