Mantra 4
Sukta 1.43
Rishi: Kutsa Āṅgirasa (traditional for RV 1.43)
Devata: Rudra (as healer and lord of inspired speech and intelligence)
Chandas: Gāyatrī (3 pādas of 8 syllables; typical for concise invocations)
Samhita Patha (Devanagari)
गाथपतिं मेधपतिं रुद्रं जलाषभेषजम् । तच्छंयोः सुम्नमीमहे ॥
Samhita Patha (IAST)
गा॒थप॑तिं मे॒धप॑तिं रु॒द्रं जला॑षभेषजम् । तच्छं॒योः सु॒म्नमी॑महे ॥
Transliteration
gāthápatim medhápatim rudráṃ jalā́ṣabheṣajam | tác chaṃyóḥ sumnám īmahe ||
Translation
We seek the grace that brings peace and well-being from Rudra, lord of the inspired chant and lord of the illumined understanding, the healer whose remedy is the refreshing flow of life.
Padapatha (Word Analysis)
गा॒थऽप॑तिम् । मे॒धऽप॑तिम् । रु॒द्रम् । जला॑षऽभेषजम् । तत् । श॒म्ऽयोः । सु॒म्नम् । ई॒म॒हे॒ ॥गाथपतिम् । मेधपतिम् । रुद्रम् । जलाषभेषजम् । तत् । शम्योः । सुम्नम् । ईमहे ॥gātha-patim | medha-patim | rudram | jalāṣa-bheṣajam | tat | śam-yoḥ | sumnam | īmahe
Word by Word
गाथपतिम्the lord of hymns (song-lord)
गाथपतिम्:
कर्म (ईमहे इत्यस्य)
TypeNoun (compound)
Rootगाथा-पति (प्रातिपदिक) < पति
मेधपतिम्the lord of wisdom/skill (intelligence-lord)
मेधपतिम्:
कर्म (ईमहे इत्यस्य)
TypeNoun (compound)
Rootमेधा-पति (प्रातिपदिक) < पति
रुद्रम्Rudra
रुद्रम्:
कर्म (ईमहे इत्यस्य)
TypeNoun (proper/theonym)
Rootरुद्र (प्रातिपदिक)
जलाषभेषजम्the healing remedy (medicine) that brings refreshment/relief
जलाषभेषजम्:
कर्म (ईमहे इत्यस्य)
TypeNoun (compound epithet)
Rootजलाष-भेषज (प्रातिपदिक; कर्मधारय/तत्पुरुष समास) < भेषज
तत्that
तत्:
कर्म (ईमहे इत्यस्य)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
शंयोःof welfare and prosperity (of the two: ‘weal’ and ‘good fortune’)
शंयोः:
सम्बन्ध (तत्/सुम्नम् इत्यस्य)
TypeNoun (compound; fixed Vedic expression)
Rootशं-यो (प्रातिपदिक; द्वन्द्व/समाहारार्थ समास: शम् + योः) अथवा स्थिर-समासरूप
सुम्नम्favor, grace, benevolence
सुम्नम्:
कर्म (ईमहे इत्यस्य)
TypeNoun
Rootसुम्न (प्रातिपदिक)
ईमहेwe seek / we implore
ईमहे:
क्रिया
TypeVerb
Root√यम् (यच्छति) / Vedic desiderative middle: ईमहे (< ईमहि) ‘we seek’