Mantra 1
Sukta 1.41
Devata: Varuṇa, Mitra, Aryaman (Ādityas)
Samhita Patha (Devanagari)
यं रक्षन्ति प्रचेतसो वरुणो मित्रो अर्यमा । नू चित्स दभ्यते जनः ॥
Samhita Patha (IAST)
यं रक्ष॑न्ति॒ प्रचे॑तसो॒ वरु॑णो मि॒त्रो अ॑र्य॒मा । नू चि॒त्स द॑भ्यते॒ जन॑: ॥
Transliteration
yáṃ rákṣanti prá-cetaso váruṇo mitró aryamā́ | nū́ cít sá dabhyate jánaḥ ||
Translation
Whom the far-seeing powers—Varuṇa, Mitra, Aryaman—protect, that man is not defeated even now: guarded by the luminous law and harmony, he cannot be overthrown.
Padapatha (Word Analysis)
यम् । रक्ष॑न्ति । प्रऽचे॑तसः । वरु॑णः । मि॒त्रः । अ॒र्य॒मा । नु । चि॒त् । सः । द॒भ्य॒ते॒ । जनः॑ ॥यम् । रक्षन्ति । प्रचेतसः । वरुणः । मित्रः । अर्यमा । नु । चित् । सः । दभ्यते । जनः ॥yam | rakṣanti | pra-cetasaḥ | varuṇaḥ | mitraḥ | aryamā | nu | cit | saḥ | dabhyate | janaḥ
Word by Word
यम्whom
यम्:
कर्म (रक्षन्ति इत्यस्य)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
रक्षन्तिprotect
रक्षन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Rootरक्ष् (धातु)
प्रचेतसःthe wise/foreknowing ones
प्रचेतसः:
कर्तृ (रक्षन्ति इत्यस्य)
TypeAdjective (used substantively)
Rootप्र-चेतस् (प्रातिपदिक)
वरुणःVaruṇa
वरुणः:
कर्तृ (रक्षन्ति इत्यस्य)
TypeNoun (proper)
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
मित्रःMitra
मित्रः:
कर्तृ (रक्षन्ति इत्यस्य)
TypeNoun (proper)
Rootमित्र (प्रातिपदिक)
अर्यमाAryaman
अर्यमा:
कर्तृ (रक्षन्ति इत्यस्य)
TypeNoun (proper)
Rootअर्यमन् (प्रातिपदिक)
नुnow/indeed
नु:
—
TypeIndeclinable
Rootनु (निपात)
चित्even
चित्:
—
TypeIndeclinable
Rootचित् (निपात)
सःhe/that one
सः:
कर्तृ (दभ्यते इत्यस्य)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
दभ्यतेis harmed/overpowered; is deceived
दभ्यते:
क्रिया
TypeVerb
Rootदभ् (धातु)
जनःperson; folk
जनः:
कर्तृ (दभ्यते इत्यस्य) / सः इत्यस्य विशेष्यः (apposition)
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)