HomeRig VedaMandala 1Sukta 40Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 1.40

Devata: Iḷā (and the sacrificial economy of giving to the vāghat)

यो वाघते ददाति सूनरं वसु स धत्ते अक्षिति श्रवः । तस्मा इळां सुवीरामा यजामहे सुप्रतूर्तिमनेहसम् ॥

यो वा॒घते॒ ददा॑ति सू॒नरं॒ वसु॒ स ध॑त्ते॒ अक्षि॑ति॒ श्रव॑: । तस्मा॒ इळां॑ सु॒वीरा॒मा य॑जामहे सु॒प्रतू॑र्तिमने॒हस॑म् ॥

yó vāgháte dádāti sūnáraṃ vásu sá dhatte ákṣiti śrávaḥ | tásmā íḷāṃ su-vī́rām ā́ yajāmahe su-prátūrtim anéhasam ||

He who gives to the chanter a noble wealth, he wins an imperishable fame. For him we offer Ila, rich in heroic powers—she who brings a good passage beyond the assault, the unwearied sustaining force.

यः । वा॒घते॑ । ददा॑ति । सू॒नर॑म् । वसु॑ । सः । ध॒त्ते॒ । अक्षि॑ति । श्रवः॑ । तस्मै॑ । इळा॑म् । सु॒ऽवीराम् । आ । य॒जा॒म॒हे॒ । सु॒ऽप्रतू॑र्तिम् । अ॒ने॒हस॑म् ॥यः । वाघते । ददाति । सूनरम् । वसु । सः । धत्ते । अक्षिति । श्रवः । तस्मै । इळाम् । सुवीराम् । आ । यजामहे । सुप्रतूर्तिम् । अनेहसम् ॥yaḥ | vāghate | dadāti | sūnaram | vasu | saḥ | dhatte | akṣiti | śravaḥ | tasmai | iḷām | su-vīrām | ā | yajāmahe | su-pratūrtim | anehasam

यःwho (he who)
यः:
कर्तृ (यः … स …) / सम्बन्ध-प्रदर्शक
TypePronoun
Rootयद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वाor / indeed
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा (निपात)
अघतेto the needy/suppliant (one in distress)
अघते:
सम्प्रदान (ददाति—कस्मै?)
TypeNoun
Rootअघत्- (प्रातिपदिक; ‘अघ’/‘अंहस्’ सम्बन्धी) अथवा √अघ् (अर्थे ‘पापे/अंहसि’) से निष्पन्न नाम
ददातिgives
ददाति:
क्रिया
TypeVerb
Root√दा (दाने)
सूनरम्excellent/noble
सूनरम्:
कर्म (ददाति—किम्?)
TypeAdjective
Rootसूनर- (प्रातिपदिक)
वसुwealth, good
वसु:
कर्म
TypeNoun
Rootवसु- (प्रातिपदिक)
सःhe
सः:
कर्तृ (धत्ते) / प्रत्यवस्थान (यः… सः)
TypePronoun
Rootतद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
धत्तेobtains/holds
धत्ते:
क्रिया
TypeVerb
Root√धा (धारणे/स्थापने)
अक्षितिःimperishable (undecaying)
अक्षितिः:
कर्म (धत्ते—किम्?)
TypeNoun
Rootअ- + क्षिति- (प्रातिपदिक; √क्षि ‘क्षये’ से ‘क्षिति’), ‘अक्षिति’ = अ-क्षय
श्रवःfame, renown
श्रवः:
कर्म
TypeNoun
Rootश्रवस्- (प्रातिपदिक)
तस्मैto him
तस्मै:
सम्प्रदान (यजामहे—कस्मै?)
TypePronoun
Rootतद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इळाम्Idā (sacrificial refreshment/oblation)
इळाम्:
कर्म (यजामहे—किम्?)
TypeNoun
Rootइळा- (प्रातिपदिक)
सुवीराम्rich in heroes/strong sons
सुवीराम्:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective
Rootसु- + वीर- (प्रातिपदिक)
towards, forth (intensifier with yajāmahe)
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
यजामहेwe worship/sacrifice
यजामहे:
क्रिया
TypeVerb
Root√यज् (देवपूजासंगतिकरणदानेषु)
सुप्रतूर्तिम्having good victory/strong overcoming power
सुप्रतूर्तिम्:
सम्प्रदान-विशेषण
TypeNoun/Adjective (epithet)
Rootसु- + प्रतूर्तिः (प्रातिपदिक; √तॄ/√तुर् ‘अतिक्रमणे/जये’ से ‘तूर्ति’ ‘overcoming, victory’)
अनेहसम्harmless, free from injury/evil
अनेहसम्:
सम्प्रदान-विशेषण
TypeAdjective
Rootअ- + नेहस्- (प्रातिपदिक; ‘नेहस्’ = क्लेश/हानि/विपत्ति), ‘अनेहस’ = अहानिकर/अक्लेश