Mantra 11
Sukta 1.38
Rishi: Ghoṣā Kāksīvatī (traditional)
Devata: Maruts
Chandas: Triṣṭubh/Jagatī (likely; confirmation needed)
Samhita Patha (Devanagari)
मरुतो वीळुपाणिभिश्चित्रा रोधस्वतीरनु । यातेमखिद्रयामभिः ॥
Samhita Patha (IAST)
मरु॑तो वीळुपा॒णिभि॑श्चि॒त्रा रोध॑स्वती॒रनु॑ । या॒तेमखि॑द्रयामभिः ॥
Transliteration
marúto vīḷupāṇíbhiś citrā́ ródhasvatīr ánu | yātém ákhidrayāmabhiḥ ||
Translation
O Maruts, with your firm-grasping hands follow after the many-colored, barrier-bearing powers; come with your unbroken courses, energies that do not fail in the journey of the soul.
Padapatha (Word Analysis)
मरु॑तः । वी॒ळु॒पा॒णिऽभिः॑ । चि॒त्राः । रोध॑स्वतीः । अनु॑ । या॒त । ई॒म् । अखि॑द्रयामऽभिः ॥मरुतः । वीळुपाणिभिः । चित्राः । रोधस्वतीः । अनु । यात । ईम् । अखिद्रयामभिः ॥marutaḥ | vīḷupāṇi-bhiḥ | citrāḥ | rodhasvatīḥ | anu | yāta | īm | akhidrayāma-bhiḥ
Word by Word
मरुतःthe Maruts (storm-gods)
मरुतः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमरुत् (प्रातिपदिक) < √मरुत्/मर् (वायौ/गत्यर्थे; नामधातु-आधार)
वीळुपाणिभिःwith (their) strong/firm hands
वीळुपाणिभिः:
करण
TypeNoun (compound epithet)
Rootवीळु-पाणि (समास; प्रातिपदिक) [वीळु- (दृढ/कठोर/वज्र-सदृश) + पाणि ‘hand’]
चित्राःbright, variegated, splendid
चित्राः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootचित्र (प्रातिपदिक)
रोधस्वतीःhaving banks/strong barriers; banked (streams)
रोधस्वतीः:
कर्तृ
TypeAdjective (substantivized)
Rootरोधस्वत् (प्रातिपदिक; -वत् प्रत्यय) < रोधस् ‘bank/shore; enclosure’
अनुalong, after, following
अनु:
—
TypeIndeclinable
Rootअनु (अव्यय)
यातेthe course/going; the onward way
याते:
कर्म
TypeNoun (action/abstract; Vedic)
Rootया- (प्रातिपदिक; ‘यात’/‘यात’ = going/approach; RV usage) < √या (गत्यर्थे)
मखिद्रयामभिःwith swift rushings/impetuous drives
मखिद्रयामभिः:
करण
TypeNoun (compound; instrumental of means)
Rootमखि-द्रयाम (समास; प्रातिपदिक) [मखि- ‘swift/impetuous’ (RV) + द्रयाम- ‘running/drive, rush’ < √द्रु/√द्र (गत्यर्थे)]