Mantra 12
Sukta 1.38
Rishi: Ghoṣā Kāksīvatī (traditional)
Devata: Maruts
Chandas: Triṣṭubh/Jagatī (likely; confirmation needed)
Samhita Patha (Devanagari)
स्थिरा वः सन्तु नेमयो रथा अश्वास एषाम् । सुसंस्कृता अभीशवः ॥
Samhita Patha (IAST)
स्थि॒रा व॑: सन्तु ने॒मयो॒ रथा॒ अश्वा॑स एषाम् । सुसं॑स्कृता अ॒भीश॑वः ॥
Transliteration
sthirā́ vaḥ santu némayo rathā́ áśvās eṣām | súsanskṛtā abhī́śavaḥ ||
Translation
May your fellies be firm, your chariots and horses steady; may your reins be well-fashioned—so the divine energies move without wobble, mastering the journey in us.
Padapatha (Word Analysis)
स्थि॒राः । वः॒ । स॒न्तु॒ । ने॒मयः॑ । रथाः॑ । अश्वा॑सः । ए॒षा॒म् । सुऽसं॑स्कृताः । अ॒भीश॑वः ॥स्थिराः । वः । सन्तु । नेमयः । रथाः । अश्वासः । एषाम् । सुसंस्कृताः । अभीशवः ॥sthirāḥ | vaḥ | santu | nemayaḥ | rathāḥ | aśvāsaḥ | eṣām | su-saṃskṛtāḥ | abhīśavaḥ
Word by Word
स्थिराःfirm, steady
स्थिराः:
Kartā (विधेय-विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootस्थिर (प्रातिपदिक)
वःof you / your
वः:
Sampradāna/सम्बन्ध (सम्बन्ध-षष्ठी)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सन्तुlet (them) be
सन्तु:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
नेमयः(wheel-)rims, fellies
नेमयः:
Kartā (सन्तु इति क्रियायाः कर्ता)
TypeNoun
Rootनेमि (प्रातिपदिक; ‘नेमि’ = चक्र-परिधि/फेल्ली)
रथाःchariots
रथाः:
Kartā (सन्तु इति क्रियायाः कर्ता; समुच्चयः)
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
अश्वासःhorses
अश्वासः:
Kartā (सन्तु इति क्रियायाः कर्ता; समुच्चयः)
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक)
एषाम्of these (their)
एषाम्:
सम्बन्ध (सम्बन्ध-षष्ठी)
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सुसंस्कृताःwell-prepared, well-fitted
सुसंस्कृताः:
Kartā (विधेय-विशेषणम्)
TypeAdjective (Past passive participle used adjectivally)
Rootसु- + संस्कृत (कृदन्त-प्रातिपदिक; √कृ ‘करोति’ उपसर्ग सम्; ‘well-prepared/ well-formed’)
अभीशवःreins
अभीशवः:
Kartā (अध्याहृत-भवन्तु/सन्तु इति क्रियायाः कर्ता)
TypeNoun
Rootअभीशु (प्रातिपदिक; ‘reins’)