HomeRig VedaMandala 1Sukta 32Mantra 9
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 9

Sukta 1.32

Rishi: गृत्समदः शौनकः (Gṛtsamada Śaunaka)
Devata: इन्द्रः (Indra)
Chandas: त्रिष्टुप् (Triṣṭubh)

नीचावया अभवद्वृत्रपुत्रेन्द्रो अस्या अव वधर्जभार । उत्तरा सूरधरः पुत्र आसीद्दानुः शये सहवत्सा न धेनुः ॥

नी॒चाव॑या अभवद्वृ॒त्रपु॒त्रेन्द्रो॑ अस्या॒ अव॒ वध॑र्जभार । उत्त॑रा॒ सूरध॑रः पु॒त्र आ॑सी॒द्दानु॑: शये स॒हव॑त्सा॒ न धे॒नुः ॥

nīcā́vayā abhavad vṛtráputrendró asyā́ áva vádhar jabhāra | úttarā sū́r ádharaḥ pútra āsīd dā́nuḥ śáye sahávatsā ná dhénuḥ ||

Low indeed became the mother of Vṛtra’s offspring; Indra brought down upon her the stroke. The upper was the mother, the lower became the son; Dānu lay like a cow with her calf—power fallen into inert dependence.

नी॒चाऽव॑याः । अ॒भ॒व॒त् । वृ॒त्रऽपु॑त्रा । इन्द्रः॑ । अ॒स्याः॒ । अव॑ । वधः॑ । ज॒भा॒र॒ । उत्ऽत॑रा । सूः । अध॑रः । पु॒त्रः । आ॒सी॒त् । दानुः॑ । श॒ये॒ । स॒हऽव॑त्सा । न । धे॒नुः ॥नीचावयाः । अभवत् । वृत्रपुत्रा । इन्द्रः । अस्याः । अव । वधः । जभार । उत्तरा । सूः । अधरः । पुत्रः । आसीत् । दानुः । शये । सहवत्सा । न । धेनुः ॥nīcāvayāḥ | abhavat | vṛtra-putrā | indraḥ | asyāḥ | ava | vadhaḥ | jabhāra | ut-tarā | sūḥ | adharaḥ | putraḥ | āsīt | dānuḥ | śaye | saha-vatsā | na | dhenuḥ

नीचावयाlying low, brought down
नीचावया:
Kartā (विषय-विशेषणम्) / Adhikaraṇa (भाववाचक-विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootनीचावय (प्रातिपदिक; नीच + अवय) अथवा अव्ययीभाव-समास
अभवत्became, came to be
अभवत्:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootभू
वृत्रपुत्रेin/at the son of Vṛtra (i.e., Vṛtra’s offspring)
वृत्रपुत्रे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootवृत्रपुत्र (वृत्र + पुत्र) प्रातिपदिक
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
Kartā
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
अस्याःof her/its
अस्याः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अवdown, away
अव:
(क्रियाविशेषणम्)
TypeIndeclinable
Rootअव
वधःslaying, slaughter
वधः:
Karma
TypeNoun
Rootवध (प्रातिपदिक; √वध्/√हन्-सम्बद्धः)
जभारbore, carried off, brought
जभार:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√भृ
उत्तराupper, higher
उत्तरा:
Kartā/Adhikaraṇa (वर्णनात्मक)
TypeAdjective
Rootउत्तर (प्रातिपदिक)
सूरधरःthe sun-holder / one bearing the sun (name/epithet)
सूरधरः:
Kartā (आसीत् इत्यस्य)
TypeNoun
Rootसूरधर (सूर + धर) प्रातिपदिक
पुत्रःson
पुत्रः:
Kartā (आसीत् इत्यस्य)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
आसीत्was
आसीत्:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√अस्
दानुःDānu (the demoness/mother of Vṛtra)
दानुः:
Kartā (शये इत्यस्य)
TypeNoun
Rootदानु (प्रातिपदिक; दानव-माता/असुर-स्त्री)
शयेlies
शये:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√शी
सहवत्साwith her calf
सहवत्सा:
Kartā (उपमान-पदस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootसहवत्स (सह + वत्स) प्रातिपदिक
like, as
:
(उपमान-चिह्नम्)
TypeIndeclinable
Root
धेनुःa cow
धेनुः:
Kartā (उपमानम्)
TypeNoun
Rootधेनु (प्रातिपदिक)