HomeRig VedaMandala 1Sukta 32Mantra 7
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 7

Sukta 1.32

Rishi: गृत्समदः शौनकः (Gṛtsamada Śaunaka)
Devata: इन्द्रः (Indra)
Chandas: त्रिष्टुप् (Triṣṭubh)

अपादहस्तो अपृतन्यदिन्द्रमास्य वज्रमधि सानौ जघान । वृष्णो वध्रिः प्रतिमानं बुभूषन्पुरुत्रा वृत्रो अशयद्व्यस्तः ॥

अ॒पाद॑ह॒स्तो अ॑पृतन्य॒दिन्द्र॒मास्य॒ वज्र॒मधि॒ सानौ॑ जघान । वृष्णो॒ वध्रि॑: प्रति॒मानं॒ बुभू॑षन्पुरु॒त्रा वृ॒त्रो अ॑शय॒द्व्य॑स्तः ॥

apā́d ahásto apṛtanyád índram ā́sya vájram ádhi sā́nau jaghāna | vṛ́ṣṇo vádhriḥ pratímānaṃ bubhū́ṣan purutrā́ vṛtró aśayád vyàstaḥ ||

Footless and handless, he yet fought against Indra; he struck at his thunderbolt upon the summit. Seeking to match the Bull’s measure, the impotent one—Vṛtra—lay cast down in many places, scattered.

अ॒पात् । अ॒ह॒स्तः । अ॒पृ॒त॒न्य॒त् । इन्द्र॑म् । आ । अ॒स्य॒ । वज्र॑म् । अधि॑ । सानौ॑ । ज॒घा॒न॒ । वृष्णः॑ । वध्रिः॑ । प्र॒ति॒ऽमान॑म् । बुभू॑षन् । पु॒रु॒ऽत्रा । वृ॒त्रः । अ॒श॒य॒त् । विऽअ॑स्तः ॥अपात् । अहस्तः । अपृतन्यत् । इन्द्रम् । आ । अस्य । वज्रम् । अधि । सानौ । जघान । वृष्णः । वध्रिः । प्रतिमानम् । बुभूषन् । पुरुत्रा । वृत्रः । अशयत् । विअस्तः ॥apāt | ahastaḥ | apṛtanyat | indram | ā | asya | vajram | adhi | sānau | jaghāna | vṛṣṇaḥ | vadhriḥ | prati-mānam | bubhūṣan | puru-trā | vṛtraḥ | aśayat | vi-astaḥ

अ॒पात्without
अ॒पात्:
TypeIndeclinable
Rootअप् (प्रातिपदिक) / निपात-पूर्वक
अहस्तःhandless
अहस्तः:
Kartā
TypeAdjective
Rootहस्त (प्रातिपदिक)
अ॒पृतन्यत्fought / strove
अ॒पृतन्यत्:
Kriyā
TypeVerb
Root√पृतन्/पृतन्य (युधे) धातु
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
towards; upon
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग)
अस्यof him / his
अस्य:
Sambandha (genitive)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वज्रम्the thunderbolt
वज्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootवज्र (प्रातिपदिक)
अधिupon; on
अधि:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootअधि (उपसर्ग/अव्यय)
सानौon the summit / ridge
सानौ:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootसानु (प्रातिपदिक)
जघानsmote; struck down
जघान:
Kriyā
TypeVerb
Root√हन् (हिंसायाम्)
वृष्णःof the bull (i.e., the mighty one)
वृष्णः:
Sambandha (genitive)
TypeNoun
Rootवृषन् (प्रातिपदिक)
वध्रिःthe castrated one / impotent one (epithet of Vṛtra here)
वध्रिः:
Kartā
TypeNoun
Rootवध्रि (प्रातिपदिक)
प्रतिमानम्a match; counterpart
प्रतिमानम्:
Karma
TypeNoun
Rootप्रतिमान (प्रातिपदिक)
बुभूषन्wishing to be; desiring to become
बुभूषन्:
Kartā (of the participial action)
TypeVerb (participial)
Root√भू (भवति) + desiderative stem बुभूष-
पुरुत्राin many places; widely
पुरुत्रा:
TypeIndeclinable
Rootपुरुत्रा (अव्यय)
वृत्रःVṛtra
वृत्रः:
Kartā
TypeNoun
Rootवृत्र (प्रातिपदिक)
अशयत्lay; lay prostrate
अशयत्:
Kriyā
TypeVerb
Root√शी (शये) धातु
विapart; asunder
वि:
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग)
अस्तःcast down; thrown down
अस्तः:
Kartā (predicate adjective to Vṛtra)
TypeAdjective
Rootअस्त (प्रातिपदिक)