HomeRig VedaMandala 1Sukta 32Mantra 5
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Sukta 1.32

Rishi: गृत्समदः शौनकः (Gṛtsamada Śaunaka)
Devata: इन्द्रः (Indra)
Chandas: त्रिष्टुप् (Triṣṭubh)

अहन्वृत्रं वृत्रतरं व्यंसमिन्द्रो वज्रेण महता वधेन । स्कन्धांसीव कुलिशेना विवृक्णाहिः शयत उपपृक्पृथिव्याः ॥

अह॑न्वृ॒त्रं वृ॑त्र॒तरं॒ व्यं॑स॒मिन्द्रो॒ वज्रे॑ण मह॒ता व॒धेन॑ । स्कन्धां॑सीव॒ कुलि॑शेना॒ विवृ॒क्णाहि॑: शयत उप॒पृक्पृ॑थि॒व्याः ॥

áhan vṛtráṃ vṛtrátaraṃ vyàṃsam índro vájreṇa mahatā́ vadhéna | skándhāṃsīva kúliśenā vívṛkṇā́híḥ śáyata upapṛ́k pṛthivyā́ḥ ||

Indra smote Vṛtra, the more Vṛtra-like, the spreader-out (of blockage), with the thunderbolt, with the great act of slaying. Like shoulders hewn by an axe, the serpent lay torn apart, clinging low upon the Earth—power of obstruction brought to collapse.

अह॑न् । वृ॒त्र॑म् । वृ॒त्र॒ऽतर॑म् । विऽअं॑सम् । इन्द्रः॑ । वज्रे॑ण । म॒ह॒ता । व॒धेन॑ । स्कन्धां॑सिऽइव । कुलि॑शेन । विऽवृ॑क्णा । अहिः॑ । श॒य॒ते॒ । उ॒प॒ऽपृक् । पृ॒थि॒व्याः ॥अहन् । वृत्रम् । वृत्रतरम् । विअंसम् । इन्द्रः । वज्रेण । महता । वधेन । स्कन्धांसिइव । कुलिशेन । विवृक्णा । अहिः । शयते । उपपृक् । पृथिव्याः ॥ahan | vṛtram | vṛtra-taram | vi-aṃsam | indraḥ | vajreṇa | mahatā | vadhena | skandhāṃsi-iva | kuliśena | vi-vṛkṇā | ahiḥ | śayate | upa-pṛk | pṛthivyāḥ

अहन्he slew
अहन्:
क्रिया
TypeVerb
Rootहन् (√हन्)
वृत्रम्Vṛtra
वृत्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवृत्र (प्रातिपदिक)
वृत्रतरम्the more Vṛtra-like / the mightier Vṛtra
वृत्रतरम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootवृत्रतर (वृत्र + तर)
व्यम्सम्sprawling, outstretched
व्यम्सम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootव्यम्स (प्रातिपदिक; ‘विकृत/विस्रस्त/विकट’ इत्यर्थे, RV-प्रयोगः)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
वज्रेणwith the thunderbolt
वज्रेण:
करण
TypeNoun
Rootवज्र (प्रातिपदिक)
महताgreat, mighty
महता:
करण
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
वधेनwith a blow / with slaughter
वधेन:
करण
TypeNoun
Rootवध (प्रातिपदिक)
स्कन्धांसिshoulders
स्कन्धांसि:
कर्म
TypeNoun
Rootस्कन्ध (प्रातिपदिक)
इवlike, as
इव:
(उपमान-सूचक)
TypeIndeclinable
Rootइव
कुलिशेनwith an axe / cleaver
कुलिशेन:
करण
TypeNoun
Rootकुलिश (प्रातिपदिक)
विवृक्णाःcut off, hewn
विवृक्णाः:
(कर्म-विशेषणम्)
TypeAdjective (Participle)
Rootवि-√व्रश्च्/√वृक् (कृदन्त-धातु; RV में ‘काटना/छेदन’), कृदन्त-प्रातिपदिक: विवृक्ण
अहिःthe serpent (Vṛtra)
अहिः:
कर्तृ/विषय (शयते इत्यस्य)
TypeNoun
Rootअहि (प्रातिपदिक)
शयतेlies
शयते:
क्रिया
TypeVerb
Rootशी (√शी)
उपपृक्clinging to, in contact with
उपपृक्:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeAdjective (Kṛdanta)
Rootउप-√पृच् (धातु; ‘संयोग/संसर्ग’), कृदन्त-प्रातिपदिक: उपपृक्
पृथिव्याःof the earth
पृथिव्याः:
सम्बन्ध (उपपृक्-सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)