HomeRig VedaMandala 1Sukta 32Mantra 14
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 14

Sukta 1.32

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional for RV 1.32)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh

अहेर्यातारं कमपश्य इन्द्र हृदि यत्ते जघ्नुषो भीरगच्छत् । नव च यन्नवतिं च स्रवन्तीः श्येनो न भीतो अतरो रजांसि ॥

अहे॑र्या॒तारं॒ कम॑पश्य इन्द्र हृ॒दि यत्ते॑ ज॒घ्नुषो॒ भीरग॑च्छत् । नव॑ च॒ यन्न॑व॒तिं च॒ स्रव॑न्तीः श्ये॒नो न भी॒तो अत॑रो॒ रजां॑सि ॥

áher yātā́raṃ kám apaśya índra hṛdí yát te jaghnúṣo bhī́r ágacchat | náva ca yán navatíṃ ca srávantīḥ śyéno ná bhī́to átaró rajā́ṃsi ||

O Indra, what pathway of the Serpent did you perceive, when after the slaying fear entered your heart? Yet you crossed the nine-and-ninety flowing streams—like a falcon unafraid—passing beyond the worlds of division.

अहेः॑ । या॒तार॑म् । कम् । अ॒प॒श्यः॒ । इ॒न्द्र॒ । हृ॒दि । यत् । ते॒ । ज॒घ्नुषः॑ । भीः । अग॑च्छत् । नव॑ । च॒ । यम् । न॒व॒तिम् । च॒ । स्रव॑न्तीः । श्ये॒नः । न । भी॒तः । अत॑रः । रजां॑सि ॥अहेः । यातारम् । कम् । अपश्यः । इन्द्र । हृदि । यत् । ते । जघ्नुषः । भीः । अगच्छत् । नव । च । यम् । नवतिम् । च । स्रवन्तीः । श्येनः । न । भीतः । अतरः । रजांसि ॥aheḥ | yātāram | kam | apaśyaḥ | indra | hṛdi | yat | te | jaghnuṣaḥ | bhīḥ | agacchat | nava | ca | yam | navatim | ca | sravantīḥ | śyenaḥ | na | bhītaḥ | ataraḥ | rajāṃsi

अहेःof the serpent (Ahi/Vṛtra)
अहेः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootअहि (प्रातिपदिक)
यातारम्the goer / mover
यातारम्:
कर्म
TypeNoun (agent)
Rootया (धातु) → यातृ (कृदन्त-प्रातिपदिक)
कम्whom?
कम्:
कर्म
TypePronoun
Rootक (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अपश्यःdid you see
अपश्यः:
क्रिया
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
हृदिin (your) heart
हृदि:
अधिकारण
TypeNoun
Rootहृद् (प्रातिपदिक)
यत्when/that which
यत्:
सम्बन्ध (relative connector)
TypeRelative pronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेof you / your
ते:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
जघ्नुषःof (you) having slain
जघ्नुषः:
सम्बन्ध
TypeParticiple (perfect active)
Rootहन् (धातु) → जघ्नुष् (कृदन्त-प्रातिपदिक, परिपूर्ण/परफेक्ट सक्रिय)
भीःfear
भीः:
कर्तृ (of गच्छत्)
TypeNoun
Rootभी (प्रातिपदिक)
अगच्छत्went / came
अगच्छत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
नवnine
नव:
विशेषण (of स्रवन्तीः)
TypeNumeral
Rootनवन् (संख्या-प्रातिपदिक)
and
:
सम्बन्ध (conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
यत्and when/that which
यत्:
सम्बन्ध (relative connector)
TypeRelative pronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नवतिम्ninety
नवतिम्:
विशेषण (of स्रवन्तीः)
TypeNumeral
Rootनवति (संख्या-प्रातिपदिक)
and
:
सम्बन्ध (conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
स्रवन्तीःflowing (streams/rivers)
स्रवन्तीः:
कर्म (object of अतरोः)
TypeParticiple (present active)
Rootस्रु (धातु) → स्रवत् (वर्तमान कृदन्त) → स्रवन्ती (स्त्री)
श्येनःthe falcon / hawk
श्येनः:
कर्तृ (of अतरोः)
TypeNoun
Rootश्येन (प्रातिपदिक)
like
:
सम्बन्ध
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
भीतःafraid
भीतः:
कर्तृ-विशेषण (of श्येनः/implicit ‘त्वम्’)
TypeAdjective/Participle
Rootभी (धातु) → भीत (भूतकृदन्त)
अतरोःyou crossed
अतरोः:
क्रिया
TypeVerb
Rootतॄ (धातु)
रजांसिthe regions / spaces (realms)
रजांसि:
कर्म
TypeNoun
Rootरजस् (प्रातिपदिक)