HomeRig VedaMandala 1Sukta 31Mantra 7
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 7

Sukta 1.31

Rishi: Hiraṇyastūpa Āṅgirasa
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh

त्वं तमग्ने अमृतत्व उत्तमे मर्तं दधासि श्रवसे दिवेदिवे । यस्तातृषाण उभयाय जन्मने मयः कृणोषि प्रय आ च सूरये ॥

त्वं तम॑ग्ने अमृत॒त्व उ॑त्त॒मे मर्तं॑ दधासि॒ श्रव॑से दि॒वेदि॑वे । यस्ता॑तृषा॒ण उ॒भया॑य॒ जन्म॑ने॒ मय॑: कृ॒णोषि॒ प्रय॒ आ च॑ सू॒रये॑ ॥

tváṃ tám agne amṛta-tvá uttamé mártaṃ dadhāsi śrávase divé-dive | yás tātṛṣāṇá ubháyāya jánmane máyaḥ kṛṇóṣi práya ā́ ca sū́raye ||

O Agni, that mortal you place in the highest immortality, for glory day by day. He who strives for both births, you make joy and full delight for him, and you bring forward the nourishment and the advance for the illumined worker.

त्वम् । तम् । अ॒ग्ने॒ । अ॒मृ॒त॒ऽत्वे । उ॒त्ऽत॒मे । मर्त॑म् । द॒धा॒सि॒ । श्रव॑से । दि॒वेऽदि॑वे । यः । त॒तृ॒षा॒णः । उ॒भया॑य । जन्म॑ने । मयः॑ । कृ॒णोषि॑ । प्रयः॑ । आ । च॒ । सू॒रये॑ ॥त्वम् । तम् । अग्ने । अमृतत्वे । उत्तमे । मर्तम् । दधासि । श्रवसे । दिवेदिवे । यः । ततृषाणः । उभयाय । जन्मने । मयः । कृणोषि । प्रयः । आ । च । सूरये ॥tvam | tam | agne | amṛta-tve | ut-tame | martam | dadhāsi | śravase | dive--dive | yaḥ | tatṛṣāṇaḥ | ubhayāya | janmane | mayaḥ | kṛṇoṣi | prayaḥ | ā | ca | sūraye

त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (प्रातिपदिक)
तम्him
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
अमृतत्वेin immortality
अमृतत्वे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootअमृतत्व (प्रातिपदिक) < अमृत + त्व
उत्तमेhighest
उत्तमे:
अधिकरण
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक; superlative of उद्/उपरि)
मर्तम्a mortal
मर्तम्:
कर्म
TypeNoun
Rootमर्त (प्रातिपदिक) < √मृ (to die)
दधासिyou place / establish
दधासि:
क्रिया
TypeVerb
Root√धा (दधाति)
श्रवसेfor fame
श्रवसे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootश्रवस् (प्रातिपदिक) < √श्रु
दिवेfor the day
दिवे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootदिव् (प्रातिपदिक)
दिवेfor the day (each day)
दिवे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootदिव् (प्रातिपदिक)
यःwho
यः:
कर्तृ
TypeRelative pronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तातृषाणःthirsting / eagerly desiring
तातृषाणः:
कर्तृ
TypeParticiple (adjectival)
Root√तृष् (to thirst) → तातृषाण (परिपूर्ण/तीव्र-अर्थक; Vedic intensive/perfect-participial formation)
उभयायfor both
उभयाय:
सम्प्रदान
TypeAdjective used substantively
Rootउभय (प्रातिपदिक)
जन्मनेfor birth / for the state of being born
जन्मने:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootजन्मन् (प्रातिपदिक) < √जन्
मयःjoy / delight / welfare
मयः:
कर्म
TypeNoun
Rootमयस् (प्रातिपदिक)
कृणोषिyou make
कृणोषि:
क्रिया
TypeVerb
Root√कृ (कृणोति; Vedic present)
प्रयेfor forward drive / for advance
प्रये:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootप्रय (प्रातिपदिक; ‘advance, onset, expedition, impulse’)
towards, unto
:
TypeIndeclinable (preverb/particle)
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
सूरयेfor the patron (sūri)
सूरये:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootसूरि (प्रातिपदिक; ‘patron, lord, benefactor’)