HomeRig VedaMandala 1Sukta 31Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 1.31

Rishi: Hiraṇyastūpa Āṅgirasa
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh

त्वमग्ने प्रथमो मातरिश्वन आविर्भव सुक्रतूया विवस्वते । अरेजेतां रोदसी होतृवूर्येऽसघ्नोर्भारमयजो महो वसो ॥

त्वम॑ग्ने प्रथ॒मो मा॑त॒रिश्व॑न आ॒विर्भ॑व सुक्रतू॒या वि॒वस्व॑ते । अरे॑जेतां॒ रोद॑सी होतृ॒वूर्येऽस॑घ्नोर्भा॒रमय॑जो म॒हो व॑सो ॥

tvám agne prathamó mātáriśvane āvír bhava sukratūyā́ vivásvate | árejētāṃ ródasī hotṛvū́rye ’sághnor bhā́ram áyajo mahó vaso ||

O Agni, first, become manifest to Mātariśvan, to Vivasvat, by your power of right skill. Heaven and Earth trembled at your priestly might; you bore the burden unwearied and performed the great offering, O giver of richness.

त्वम् । अ॒ग्ने॒ । प्र॒थ॒मः । मा॒त॒रिश्व॑ने । आ॒विः । भ॒व॒ । सु॒क्र॒तू॒ऽया । वि॒वस्व॑ते । अरे॑जेताम् । रोद॑सी॒ इति॑ । हो॒तृ॒ऽवूर्ये॑ । अस॑घ्नोः । भा॒रम् । अय॑जः । म॒हः । व॒सो॒ इति॑ ॥त्वम् । अग्ने । प्रथमः । मातरिश्वने । आविः । भव । सुक्रतूया । विवस्वते । अरेजेताम् । रोदसी इति । होतृवूर्ये । असघ्नोः । भारम् । अयजः । महः । वसो इति ॥tvam | agne | prathamaḥ | mātariśvane | āviḥ | bhava | sukratū-yā | vivasvate | arejetām | rodasī iti | hotṛ-vūrye | asaghnoḥ | bhāram | ayajaḥ | mahaḥ | vaso iti

त्वम्thou
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
प्रथमःthe first
प्रथमः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
मातरिश्वन्Mātariśvan
मातरिश्वन्:
कर्तृ
TypeProper Noun
Rootमातरिश्वन् (प्रातिपदिक; देव-नाम)
आविःopenly, manifest
आविः:
TypeIndeclinable
Rootआविस्/आविः (अव्यय-प्रातिपदिक)
भवbecome, appear
भव:
कर्तृ (आज्ञा)
TypeVerb
Rootभू
सु-क्रतूयाby/with good resolve (good wisdom/skill)
सु-क्रतूया:
करण
TypeNoun (abstract/quality)
Rootसुक्रतु (प्रातिपदिक)
विवस्वतेto Vivásvat
विवस्वते:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootविवस्वत् (प्रातिपदिक; देव-नाम)
अरेजेताम्the two trembled/shook
अरेजेताम्:
कर्तृ
TypeVerb
Rootरेज्
रोदसीthe two worlds (heaven and earth)
रोदसी:
कर्तृ
TypeNoun (dual collective)
Rootरोदसी (द्वन्द्व-प्रातिपदिक; द्यावापृथिव्यौ)
होतृ-वूर्येin the Hotṛ’s heroic function/service
होतृ-वूर्ये:
अधिकरण
TypeNoun
Rootहोतृवूर्य (प्रातिपदिक; ‘होतृ’+‘वूर्य’)
असघ्नोःof the unassailable/unsmitten one
असघ्नोः:
सम्बन्ध
TypeAdjective (genitive qualifier)
Rootअसघ्न (प्रातिपदिक)
भारम्the burden, load
भारम्:
कर्म
TypeNoun
Rootभार (प्रातिपदिक)
अयजःthou didst worship/sacrifice
अयजः:
कर्तृ
TypeVerb
Rootयज्
महःgreat
महः:
सम्बन्ध
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
वसोof the good one/wealth (Vasu); of the beneficent
वसो:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootवसु (प्रातिपदिक)