HomeRig VedaMandala 1Sukta 31Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 1.31

Rishi: Hiraṇyastūpa Āṅgirasa
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh

त्वमग्ने प्रथमो अङ्गिरस्तमः कविर्देवानां परि भूषसि व्रतम् । विभुर्विश्वस्मै भुवनाय मेधिरो द्विमाता शयुः कतिधा चिदायवे ॥

त्वम॑ग्ने प्रथ॒मो अङ्गि॑रस्तमः क॒विर्दे॒वानां॒ परि॑ भूषसि व्र॒तम् । वि॒भुर्विश्व॑स्मै॒ भुव॑नाय॒ मेधि॑रो द्विमा॒ता श॒युः क॑ति॒धा चि॑दा॒यवे॑ ॥

tvám agne prathamó aṅgirás-tamaḥ kavír devā́nāṃ pári bhūṣasi vratám | vibhúr víśvasmai bhúvanāya médhiro dvi-mātā́ śayúḥ katidhā́ cid ā́yave ||

O Agni, you are the most Angiras, the first—seer-poet who fashions and perfects the law of the gods. Wide in being for all existence, you are the wise intelligence; double-born, you rest in many forms for the life-soul’s growth.

त्वम् । अ॒ग्ने॒ । प्र॒थ॒मः । अङ्गि॑रःऽतमः । क॒विः । दे॒वाना॑म् । परि॑ । भू॒ष॒सि॒ । व्र॒तम् । वि॒ऽभुः । विश्व॑स्मै । भुव॑नाय । मेधि॑रः । द्वि॒ऽमा॒ता । श॒युः । क॒ति॒धा । चि॒त् । आ॒यवे॑ ॥त्वम् । अग्ने । प्रथमः । अङ्गिरःतमः । कविः । देवानाम् । परि । भूषसि । व्रतम् । विभुः । विश्वस्मै । भुवनाय । मेधिरः । द्विमाता । शयुः । कतिधा । चित् । आयवे ॥tvam | agne | prathamaḥ | aṅgiraḥ-tamaḥ | kaviḥ | devānām | pari | bhūṣasi | vratam | vi-bhuḥ | viśvasmai | bhuvanāya | medhiraḥ | dvi-mātā | śayuḥ | katidhā | cit | āyave

त्वम्thou (you)
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
प्रथमःfirst
प्रथमः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
अङ्गिरस्तमःmost Angiras-like / best of the Aṅgirases
अङ्गिरस्तमः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective (superlative, patronymic/tribal epithet)
Rootअङ्गिरस् + तमप् (तम) (प्रातिपदिक)
कविःseer, sage
कविः:
कर्तृ-विशेषण
TypeNoun
Rootकवि (प्रातिपदिक)
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
परिaround, fully
परि:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable (preverb/adverb)
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
भूषसिthou adornest / thou makest splendid
भूषसि:
क्रिया
TypeVerb
Rootभूष् (धातु)
व्रतम्vow, ordinance, sacred order
व्रतम्:
कर्म
TypeNoun
Rootव्रत (प्रातिपदिक)
विभुःall-pervading, mighty
विभुः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootविभु (प्रातिपदिक)
विश्वस्मैfor all / to the whole
विश्वस्मै:
सम्प्रदान
TypeAdjective (used substantively)
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
भुवनायfor the world, for (all) beings
भुवनाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootभुवन (प्रातिपदिक)
मेधिरःwise, intelligent
मेधिरः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootमेधिर (प्रातिपदिक)
द्विमाताhaving two mothers
द्विमाता:
कर्तृ-विशेषण
TypeNoun/Adjective (compound epithet)
Rootद्वि + माता (प्रातिपदिक; समास)
शयुःlying/resting (one), abiding
शयुः:
कर्तृ-विशेषण
TypeNoun/Adjective
Rootशयु (प्रातिपदिक; from √शी/शय् ‘to lie, rest’)
कतिhow many? (in how many ways)
कति:
क्रियाविशेषण
TypeInterrogative/Indefinite numeral
Rootकति (प्रातिपदिक)
धाin ways, in portions
धा:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootधा (अव्यय; ‘in parts/ways’)
चित्even, indeed
चित्:
निपात (बल/अपि-अर्थ)
TypeIndeclinable (particle)
Rootचित् (निपात)
आयवेfor life, for vital force / longevity
आयवे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootआयु (प्रातिपदिक)