Mantra 5
Sukta 1.26
Rishi: वसिष्ठ (Vasiṣṭha) (traditional attribution for RV 1.26)
Devata: Agni (Hotṛ)
Chandas: गायत्री (Gāyatrī) (RV 1.26.1 is commonly Gāyatrī in the Agni hymns)
Samhita Patha (Devanagari)
पूर्व्य होतरस्य नो मन्दस्व सख्यस्य च । इमा उ षु श्रुधी गिरः ॥
Samhita Patha (IAST)
पूर्व्य॑ होतर॒स्य नो॒ मन्द॑स्व स॒ख्यस्य॑ च । इ॒मा उ॒ षु श्रु॑धी॒ गिर॑: ॥
Transliteration
pū́rvya hotar asyá no mándasva sákhyaś ca | imā́ u ṣú śrudhī́ gíraḥ ||
Translation
O Hotṛ from of old, take delight in this our offering and in our friendship; and hear well these utterances—these thought-songs by which we shape the ascent.
Padapatha (Word Analysis)
पूर्व्य॑ । हो॒तः॒ । अ॒स्य । नः॒ । मन्द॑स्व । स॒ख्यस्य॑ । च॒ । इ॒माः । ऊँ॒ इति॑ । सु । श्रु॒धी॒ । गिरः॑ ॥पूर्व्य । होतः । अस्य । नः । मन्दस्व । सख्यस्य । च । इमाः । ऊँ इति । सु । श्रुधी । गिरः ॥pūrvya | hotaḥ | asya | naḥ | mandasva | sakhyasya | ca | imāḥ | oṃ iti | su | śrudhī | giraḥ
Word by Word
पूर्व्यःancient, former (one)
पूर्व्यः:
सम्बोधन/विशेषण (होटरम् implied; ‘O ancient one/ancient Hotṛ’)
TypeAdjective (used substantively)
Rootपूर्व्य (प्रातिपदिक; from पूर्व ‘former, earlier’ + यत्/य suffix)
होतॄO Hotṛ-priest / invoker
होतॄ:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootहोतृ (प्रातिपदिक; agent-noun from √हु ‘to sacrifice, offer’)
अस्यof this
अस्य:
षष्ठी-सम्बन्ध (genitive relation)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नःof us / our
नः:
षष्ठी-सम्बन्ध (our)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मन्दस्वrejoice! / be glad!
मन्दस्व:
क्रिया (addressed to Agni/Hotṛ)
TypeVerb
Root√मन्द् (Vedic: ‘to be glad/joyful, to rejoice’; also ‘to be exhilarated’)
सख्यस्यof friendship / of companionship
सख्यस्य:
षष्ठी-सम्बन्ध
TypeNoun
Rootसख्य (प्रातिपदिक; abstract noun from सखि ‘friend’)
चand
च:
समुच्चय (coordination)
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
इमाःthese
इमाः:
कर्म (object of श्रुधि: ‘hear these’)
TypePronoun (demonstrative)
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
उindeed / now
उ:
भावार्थ-प्रकाशक (emphasis)
TypeIndeclinable
Rootउ (निपात; Vedic emphatic/asseverative particle)
षुjust / pray / surely
षु:
भावार्थ-प्रकाशक (urgency/emphasis)
TypeIndeclinable
Rootषु (निपात; Vedic particle, often strengthening/urging)
श्रुधिhear!
श्रुधि:
क्रिया
TypeVerb
Root√श्रु (to hear)
गिरःsongs, hymns, utterances
गिरः:
कर्म (with श्रुधि; ‘hear the hymns’)
TypeNoun
Rootगिर् (प्रातिपदिक; ‘voice, song, hymn’)