Mantra 3
Sukta 1.25
Rishi: Vasiṣṭha Maitrāvaruṇi (traditional assignment for RV 1.25)
Devata: Varuṇa (Āditya; guardian of ṛta)
Chandas: Triṣṭubh (11-syllable pādas; standard for many Varuṇa hymns)
Samhita Patha (Devanagari)
वि मृळीकाय ते मनो रथीरश्वं न संदितम् । गीर्भिर्वरुण सीमहि ॥
Samhita Patha (IAST)
वि मृ॑ळी॒काय॑ ते॒ मनो॑ र॒थीरश्वं॒ न संदि॑तम् । गी॒र्भिर्व॑रुण सीमहि ॥
Transliteration
ví mṛ́ḷīkāya te máno rathī́r áśvaṃ ná sáṃditam | gīrbhír varuṇa sīmahi ||
Translation
For thy graciousness, O Varuṇa, we yoke our mind—like a charioteer yokes the horse well-joined—by our inspired words, that it may move in the right order of thy Truth.
Padapatha (Word Analysis)
वि । मृ॒ळी॒काय॑ । ते॒ । मनः॑ । र॒थीः । अश्व॑म् । न । सम्ऽदि॑तम् । गी॒भिः । व॒रु॒ण॒ । सी॒म॒हि॒ ॥वि । मृळीकाय । ते । मनः । रथीः । अश्वम् । न । सम्दितम् । गीभिः । वरुण । सीमहि ॥vi | mṛḷīkāya | te | manaḥ | rathīḥ | aśvam | na | sam-ditam | gīrbhiḥ | varuṇa | sīmahi
Word by Word
विapart, forth, asunder (intensifier/dispersion)
वि:
—
TypeIndeclinable
Rootवि- (उपसर्ग) / अव्यय
मृळी॒काय॑for mercy; for graciousness
मृळी॒काय॑:
Sampradāna
TypeNoun
Rootमृळीक (प्रातिपदिक) < √मृड्/मृळ् ‘to be gracious, to show mercy’
तेof you; your
ते:
—
TypePronoun
Rootत्वद्/युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मनःmind; intention
मनः:
Kartā
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
रथीःa charioteer; one who drives a chariot
रथीः:
Kartā (उपमान-रूपेण) / विशेषण
TypeNoun
Rootरथी (प्रातिपदिक) < रथ ‘chariot’
अश्वम्a horse
अश्वम्:
Karma
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक)
नlike; as
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
सन्दितम्well-yoked / well-set / properly arranged
सन्दितम्:
Karma (विशेषणरूपेण)
TypeParticiple (verbal adjective)
Rootसम्-√दा (ददाति) / √धा?; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (वैदिक प्रयोग) — ‘सन्दित’ = ‘सम्यक् दत्त/निहित/संहित’
गीर्भिःwith hymns; by praises
गीर्भिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootगीर्/गिर् (प्रातिपदिक) ‘song, hymn, praise’
वरुणO Varuṇa
वरुण:
— (सम्बोधन)
TypeNoun (proper)
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
सीमहिwe bind/attach (to ourselves); we seek to win/propitiate
सीमहि:
— (क्रिया)
TypeVerb
Root√सी (सीमति/सीमयति; वैदिक) ‘to bind, to fasten; to attach/bring near; to propitiate (by binding with praise)’