Mantra 20
Sukta 1.25
Rishi: वसिष्ठ (Vasiṣṭha) (traditional attribution for RV 1.25)
Devata: वरुण (Varuṇa)
Chandas: त्रिष्टुभ् (Triṣṭubh)
Samhita Patha (Devanagari)
त्वं विश्वस्य मेधिर दिवश्च ग्मश्च राजसि । स यामनि प्रति श्रुधि ॥
Samhita Patha (IAST)
त्वं विश्व॑स्य मेधिर दि॒वश्च॒ ग्मश्च॑ राजसि । स याम॑नि॒ प्रति॑ श्रुधि ॥
Transliteration
tváṃ viśvásya medhira diváś ca gmáś ca rājasi | sá yā́mani práti śrudhi ||
Translation
You, O wise one, rule over all—over heaven and over earth: therefore, on this path of our movement, hear us in return; guide the journey by your truth-seeing governance.
Padapatha (Word Analysis)
त्वम् । विश्व॑स्य । मे॒धि॒र॒ । दि॒वः । च॒ । ग्मः । च॒ । रा॒ज॒सि॒ । सः याम॑नि॒ । प्रति॑ । श्रु॒धि॒ ॥त्वम् । विश्वस्य । मेधिर । दिवः । च । ग्मः । च । राजसि । सः यामनि । प्रति । श्रुधि ॥tvam | viśvasya | medhira | divaḥ | ca | gmaḥ | ca | rājasi | saḥ yāmani | prati | śrudhi
Word by Word
त्वम्thou (you)
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
विश्वस्यof all / of the whole
विश्वस्य:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeAdjective (used substantively)
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
मेधिरO wise one / O intelligent
मेधिर:
सम्बोधन
TypeAdjective (vocative epithet)
Rootमेधिर (प्रातिपदिक)
दिवःof heaven / of the sky
दिवः:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक: दिव् ‘sky, heaven’)
चand
च:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
ग्मःof the earth/ground (region)
ग्मः:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootग्म (प्रातिपदिक; RV arch. ‘earth/ground, region’)
चand
च:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
राजसिthou rulest / thou reignest
राजसि:
क्रिया
TypeVerb
Rootराज् (धातु: राज् ‘to rule, shine’)
सःhe / that (i.e., thou)
सः:
कर्तृ (अन्वादेश/सम्बन्धः ‘that one = thou’)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
यामनिin the course / on the path / in the journey
यामनि:
अधिकरण
TypeNoun
Rootयामन् (प्रातिपदिक)
प्रतिtowards / in response
प्रति:
दिशा/प्रत्यभिमुखता (verbal modifier)
TypeIndeclinable (preverb)
Rootप्रति (उपसर्ग/अव्यय)
श्रुधिhear! / listen!
श्रुधि:
क्रिया
TypeVerb (imperative)
Rootश्रु (धातु: श्रु ‘to hear’)