Mantra 17
Sukta 1.25
Rishi: वसिष्ठ (Vasiṣṭha) (traditional attribution for RV 1.25)
Devata: वरुण (Varuṇa) (dialogic intimacy implied)
Chandas: त्रिष्टुभ् (Triṣṭubh)
Samhita Patha (Devanagari)
सं नु वोचावहै पुनर्यतो मे मध्वाभृतम् । होतेव क्षदसे प्रियम् ॥
Samhita Patha (IAST)
सं नु वो॑चावहै॒ पुन॒र्यतो॑ मे॒ मध्वाभृ॑तम् । होते॑व॒ क्षद॑से प्रि॒यम् ॥
Transliteration
sáṃ nu vocāvahai púnar yáto me mádhvābhṛtam | hót eva kṣádase priyám ||
Translation
Now let us speak again in harmony, from where the honeyed delight has been brought to me; as a priest of the offering you taste what is dear—so may the divine sweetness return to the word and the heart.
Padapatha (Word Analysis)
सम् । नु । वो॒चा॒व॒है॒ । पुनः॑ । यतः॑ । मे॒ । मधु॑ । आऽभृ॑तम् । होता॑ऽइव । क्षद॑से । प्रि॒यम् ॥सम् । नु । वोचावहै । पुनः । यतः । मे । मधु । आभृतम् । होताइव । क्षदसे । प्रियम् ॥sam | nu | vocāvahai | punaḥ | yataḥ | me | madhu | ābhṛtam | hotāiva | kṣadase | priyam
Word by Word
सम्together, completely
सम्:
—
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग/निपात)
नुnow, indeed
नु:
—
TypeIndeclinable
Rootनु (निपात)
वःfor you; of you
वः:
Sampradāna (द्वितीयार्थे/हिते) / सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
उचावहैlet us two proclaim/say
उचावहै:
Kartā (वक्ता-युगलः)
TypeVerb
Rootवच् (वचँ) + उद् (उपसर्ग) → उच्- (वैदिक रूप)
पुनःagain
पुनः:
—
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
यतःfrom where, whence
यतः:
Apādāna
TypeIndeclinable
Rootयतः (यद्-प्रातिपदिकात्; अव्ययीभाव/सम्बन्ध-अव्यय)
मेmy, of me
मे:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मधु-आभृतम्the honey/sweet drink that has been brought
मधु-आभृतम्:
Karma (उचावहै इत्यस्य—‘that which is brought’)
TypeNoun (compound) / Kṛdanta
Rootमधु (न.) + आ-√भृ (भृञ्) → आभृत (कृदन्त)
होता-इवlike a Hotṛ-priest
होता-इव:
Kartā (उपमान-रूपेण) / प्रकार
TypeNoun + Indeclinable
Rootहोतृ (√हु ‘to sacrifice/invoke’ से) + इव
क्षदसेyou consume/enjoy
क्षदसे:
Kartā (त्वम्/देवता)
TypeVerb
Rootक्षद् (क्षदँ) ‘to eat/consume’
प्रियम्the dear/pleasing (thing)
प्रियम्:
Karma (क्षदसे इत्यस्य)
TypeAdjective (used substantively)
Rootप्रिय (विशेषण-प्रातिपदिक)