Mantra 4
Sukta 1.24
Rishi: Medhātithi Kāṇva
Devata: Bhaga (Āditya associated with fortune/apportionment)
Chandas: Gāyatrī (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
यश्चिद्धि त इत्था भगः शशमानः पुरा निदः । अद्वेषो हस्तयोर्दधे ॥
Samhita Patha (IAST)
यश्चि॒द्धि त॑ इ॒त्था भग॑: शशमा॒नः पु॒रा नि॒दः । अ॒द्वे॒षो हस्त॑योर्द॒धे ॥
Transliteration
yáś cid dhí ta itthā́ bhágaḥ śaśamānáḥ purā́ nídaḥ | advéṣo hástayoḥ dadhé ||
Translation
Whoever indeed, O Bhaga, has so served and grown in you from of old, he carries in his hands a portion free from hostility and harm.
Padapatha (Word Analysis)
यः । चि॒त् । हि । ते॒ । इ॒त्था । भगः॑ । श॒श॒मा॒नः । पु॒रा । नि॒दः । अ॒द्वे॒षः । हस्त॑योः । द॒धे ॥यः । चित् । हि । ते । इत्था । भगः । शशमानः । पुरा । निदः । अद्वेषः । हस्तयोः । दधे ॥yaḥ | cit | hi | te | itthā | bhagaḥ | śaśamānaḥ | purā | nidaḥ | adveṣaḥ | hastayoḥ | dadhe
Word by Word
यःwho (he who)
यः:
कर्तृ (सम्बन्धवाचकः—यः … सः)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
चित्even, indeed
चित्:
—
TypeIndeclinable
Rootचित् (निपात)
हिfor, indeed
हि:
—
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
तेof you, your
ते:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इत्थाthus, in this way
इत्था:
—
TypeIndeclinable
Rootइत्था (अव्यय)
भगःBhaga (the god Bhaga / dispenser of fortune)
भगः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootभग (प्रातिपदिक)
शशमानःbeing gracious/beneficent; showing favor
शशमानः:
कर्तृ (भगस्य विशेषणम्)
TypeParticiple
Rootशम् (धातु; ‘शम्/शमुँ’ = शान्तौ/सुखे) → शशमान (वर्तमान-कृदन्त, आत्मनेपदीय)
पुराformerly, before
पुरा:
अधिकरण (काल)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
निदःreproaches, revilings
निदः:
कर्म
TypeNoun
Rootनिद् (प्रातिपदिक; ‘निन्दा/अपवाद’)
अद्वेषःnon-hating, free from hostility
अद्वेषः:
कर्तृ (अथवा कर्तृ-विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootअ-द्वेष (प्रातिपदिक; नञ्-समासः)
हस्तयोःin/at the two hands
हस्तयोः:
अधिकरण (सप्तमी-अर्थे: ‘in the two hands’)
TypeNoun
Rootहस्त (प्रातिपदिक)
दधेhas placed, has set
दधे:
क्रिया
TypeVerb
Rootधा (धातु)