Mantra 6
Sukta 1.23
Rishi: Medhātithi Kāṇva
Devata: Mitra-Varuṇa
Chandas: Gāyatrī
Samhita Patha (Devanagari)
वरुणः प्राविता भुवन्मित्रो विश्वाभिरूतिभिः । करतां नः सुराधसः ॥
Samhita Patha (IAST)
वरु॑णः प्रावि॒ता भु॑वन्मि॒त्रो विश्वा॑भिरू॒तिभि॑: । कर॑तां नः सु॒राध॑सः ॥
Transliteration
varuṇaḥ prāvitā bhuvan mitro viśvābhir ūtibhiḥ | karatāṃ naḥ surādhasaḥ ||
Translation
May Varuṇa become our forward protector; may Mitra, with all his helps, act for us—those two of good giving—so that the being is richly set in rightness and happy fullness.
Padapatha (Word Analysis)
वरु॑णः । प्र॒ऽअ॒वि॒ता । भु॒व॒त् । मि॒त्रः । विश्वा॑भिः । ऊ॒तिऽभिः॑ । कर॑ताम् । नः॒ । सु॒ऽराध॑सः ॥वरुणः । प्रअविता । भुवत् । मित्रः । विश्वाभिः । ऊतिभिः । करताम् । नः । सुराधसः ॥varuṇaḥ | pra-avitā | bhuvat | mitraḥ | viśvābhiḥ | ūti-bhiḥ | karatām | naḥ | su-rādhasaḥ
Word by Word
वरुणःVaruṇa
वरुणः:
कर्तृ
TypeNoun (proper deity-name)
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
प्राविताprotector, helper
प्राविता:
कर्तृ (विशेषणरूपेण) अथवा कर्तृ-समासार्थे
TypeNoun/Agent (epithet)
Root√अव् (अव रक्षणे) + प्र-; क्तृ-प्रत्यय (प्र + अवि + तृ → प्रावितृ)
भुवत्may he be / let him become
भुवत्:
(क्रिया) —
TypeVerb
Root√भू (भू सत्तायाम्)
मित्रःMitra
मित्रः:
कर्तृ
TypeNoun (proper deity-name)
Rootमित्र (प्रातिपदिक)
विश्वाभिःwith all
विश्वाभिः:
करण
TypeAdjective (used substantively with ūtí-)
Rootविश्व (सर्व) (प्रातिपदिक)
ऊतिभिःwith aids / protections
ऊतिभिः:
करण
TypeNoun
Rootऊति (प्रातिपदिक; ‘help, aid, protection’)
करताम्let the two do / may the two make
करताम्:
(क्रिया) —
TypeVerb
Root√कृ (कृ करणे)
नःfor us / our
नः:
सम्प्रदान (for us) / सम्बन्ध (our) — सन्दर्भानुसार
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
सुराधसःthe two of good bounty / generous ones
सुराधसः:
कर्तृ (विशेषणरूपेण) अथवा सम्बोधनार्थ-विशेषण
TypeAdjective (dual epithet of Mitra-Varuṇa)
Rootसु- + राधस् (प्रातिपदिक; ‘bounty, gift, generosity’)