Mantra 2
Sukta 1.23
Rishi: Medhātithi Kāṇva (traditional attribution for RV 1.23)
Devata: Indra-Vāyu (dvandva devatā) as Soma-drinkers
Chandas: Gāyatrī (3×8 syllables)
Samhita Patha (Devanagari)
उभा देवा दिविस्पृशेन्द्रवायू हवामहे । अस्य सोमस्य पीतये ॥
Samhita Patha (IAST)
उ॒भा दे॒वा दि॑वि॒स्पृशे॑न्द्रवा॒यू ह॑वामहे । अ॒स्य सोम॑स्य पी॒तये॑ ॥
Transliteration
ubhā devā divispṛśendravāyū havāmahe | asya somasya pītaye ||
Translation
We call the two gods, Indra and Vāyu, who touch the heaven—so that they may drink of this Soma: the delight that clarifies and uplifts the consciousness.
Padapatha (Word Analysis)
उ॒भा । दे॒वा । दि॒वि॒ऽस्पृशा॑ । इ॒न्द्र॒वा॒यू इति॑ । ह॒वा॒म॒हे॒ । अ॒स्य । सोम॑स्य । पी॒तये॑ ॥उभा । देवा । दिविस्पृशा । इन्द्रवायू इति । हवामहे । अस्य । सोमस्य । पीतये ॥ubhā | devā | divi-spṛśā | indravāyū iti | havāmahe | asya | somasya | pītaye
Word by Word
उभाboth (two)
उभा:
Kartā
TypeAdjective/Pronoun
Rootउभ (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / उभय-
देवाthe two gods
देवा:
Kartā
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
दिविस्पृशाtouching heaven / heaven-reaching
दिविस्पृशा:
Kartā
TypeAdjective (compound)
Rootदिवि-स्पृश् (समास; ‘heaven-touching’)
इन्द्रवायूIndra and Vāyu
इन्द्रवायू:
Kartā
TypeNoun (dual deity name)
Rootइन्द्र-वायु (द्वन्द्व-समास)
हवामहेwe invoke / we call
हवामहे:
(क्रिया) —
TypeVerb
Root√ह्वा (ह्वयति/हवते) ‘to call, invoke’
अस्यof this
अस्य:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सोमस्यof Soma
सोमस्य:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
पीतयेfor drinking
पीतये:
Sampradāna (purpose/for)
TypeNoun (verbal noun)
Rootपीति (प्रातिपदिक; action-noun from √पा ‘to drink’)