Mantra 15
Sukta 1.23
Rishi: Kakṣīvān Dairghatamasa (traditional)
Devata: Pūṣan (with Soma imagery)
Chandas: Anuṣṭubh (likely)
Samhita Patha (Devanagari)
उतो स मह्यमिन्दुभिः षड्युक्ताँ अनुसेषिधत् । गोभिर्यवं न चर्कृषत् ॥
Samhita Patha (IAST)
उ॒तो स मह्य॒मिन्दु॑भि॒: षड्यु॒क्ताँ अ॑नु॒सेषि॑धत् । गोभि॒र्यवं॒ न च॑र्कृषत् ॥
Transliteration
utó sá mahyám índubhiḥ ṣáḍ yuktā́m̐ anuséṣidhat | góbhir yávaṃ ná carkṛṣat ||
Translation
And he, for me, with the bright drops set in right order the six yoked powers; with the rays he made the abundance grow, as one makes barley increase.
Padapatha (Word Analysis)
उ॒तो इति॑ । सः । मह्य॑म् । इन्दु॑ऽभिः । षट् । यु॒क्तान् । अ॒नु॒ऽसेसि॑धत् । गोभिः॑ । यव॑म् । न । च॒र्कृ॒ष॒त् ॥उतो इति । सः । मह्यम् । इन्दुभिः । षट् । युक्तान् । अनुसेसिधत् । गोभिः । यवम् । न । चर्कृषत् ॥uto iti | saḥ | mahyam | indu-bhiḥ | ṣaṭ | yuktān | anu-sesidhat | gobhiḥ | yavam | na | carkṛṣat
Word by Word
उतोand also; moreover
उतो:
—
TypeIndeclinable
Rootउ + तो (निपात-समुच्चय) अथवा उ + तु (निपात)
सःhe
सः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मह्यम्to me
मह्यम्:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इन्दुभिःwith drops (of Soma); with soma-juices
इन्दुभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootइन्दु (प्रातिपदिक)
षट्six
षट्:
—
TypeNumeral
Rootषष्/षट् (संख्या-प्रातिपदिक)
युक्तान्yoked; harnessed
युक्तान्:
Karma
TypeAdjective (participle)
Rootयुज् (धातु) → युक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त)
अनुalong; after; in sequence
अनु:
—
TypeIndeclinable
Rootअनु (उपसर्ग/अव्यय)
सेषिधत्he accomplished; he made (them) succeed/attain
सेषिधत्:
—
TypeVerb
Rootसिध् (धातु) + से (वेदिक-रेडुप्लिकेशन/इंटेन्सिव-प्रयोग) → सेषिध्
गोभिःwith cows; with cattle
गोभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
यवम्barley
यवम्:
Karma
TypeNoun
Rootयव (प्रातिपदिक)
नlike; as
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
चर्कृषत्he ploughed; he worked/tilled
चर्कृषत्:
—
TypeVerb
Rootकृष् (धातु) → चर्कृष् (वेदिक-रेडुप्लिकेटेड/इंटेन्सिव-प्रयोग)