Mantra 11
Sukta 1.23
Rishi: Medhātithi Kāṇva
Devata: Maruts
Chandas: Gāyatrī
Samhita Patha (Devanagari)
जयतामिव तन्यतुर्मरुतामेति धृष्णुया । यच्छुभं याथना नरः ॥
Samhita Patha (IAST)
जय॑तामिव तन्य॒तुर्म॒रुता॑मेति धृष्णु॒या । यच्छुभं॑ या॒थना॑ नरः ॥
Transliteration
jayatām iva tanyatur marutām eti dhṛṣṇuyā | yac chubhaṃ yāthanā naraḥ ||
Translation
Like conquerors the thunder of the Maruts advances with daring force; O heroes, when you press forward toward the auspicious, you open the way for the soul’s victorious movement.
Padapatha (Word Analysis)
जय॑ताम्ऽइव । त॒न्य॒तुः । म॒रुता॑म् । ए॒ति॒ । धृ॒ष्णु॒ऽया । यत् । शुभ॑म् । या॒थन॑ । न॒रः॒ ॥जयताम्इव । तन्यतुः । मरुताम् । एति । धृष्णुया । यत् । शुभम् । याथन । नरः ॥jayatām-iva | tanyatuḥ | marutām | eti | dhṛṣṇu-yā | yat | śubham | yāthana | naraḥ
Word by Word
जयताम्let (the two) win / be victorious
जयताम्:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√जि (जये) / प्रातिपदिक: जय-
इवlike, as
इव:
(सम्बन्ध/उपमा)
TypeIndeclinable
Rootइव
तन्यतुःthunder, thunderclap
तन्यतुः:
Kartā (उपमान-कर्तृ) / विषय
TypeNoun
Root√तन् (तन॑) → तन्यतु- (गर्जन/ध्वनि)
मरुताम्of the Maruts
मरुताम्:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootमरुत्
एतिgoes, comes, advances
एति:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√इ (एति)
धृष्णुयाwith boldness, fiercely
धृष्णुया:
Karaṇa (रीति/साधन)
TypeAdjective (used adverbially/instrumental of manner)
Rootधृष्णु- (धृष् ‘to be bold/strong’ से) / प्रातिपदिक: धृष्णु
यत्that which
यत्:
Karma
TypePronoun/Relative
Rootयद्
शुभम्auspicious (thing), good
शुभम्:
Karma (यत् का विशेषण/समनाधिकरण)
TypeNoun/Adjective
Rootशुभ-
याथनाin the proper way / on the right path
याथना:
Adhikaraṇa/प्रकार (manner)
TypeIndeclinable (manner adverb)
Rootयाथना (याथ- ‘मार्ग/गमन-रीति’ से; वैदिक अव्यय/क्रियाविशेषण)
नरःmen, heroes
नरः:
Kartā (सम्बोधनार्थेऽपि सम्भवः) / कर्तृ
TypeNoun
Rootनर-