Mantra 19
Sukta 1.22
Rishi: Medhātithi Kāṇva
Devata: Viṣṇu (with Indra as allied power)
Chandas: Triṣṭubh (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
विष्णोः कर्माणि पश्यत यतो व्रतानि पस्पशे । इन्द्रस्य युज्यः सखा ॥
Samhita Patha (IAST)
विष्णो॒: कर्मा॑णि पश्यत॒ यतो॑ व्र॒तानि॑ पस्प॒शे । इन्द्र॑स्य॒ युज्य॒: सखा॑ ॥
Transliteration
viṣṇoḥ karmāṇi paśyata yato vratāni paspaśe | indrasya yujyaḥ sakhā ||
Translation
Behold the works of Vishnu, from where he has looked upon and set in view the laws of action; he is the yoked companion of Indra—power allied with luminous force.
Padapatha (Word Analysis)
विष्णोः॑ । कर्मा॑णि । प॒श्य॒त॒ । यतः॑ । व्र॒तानि॑ । प॒स्प॒शे । इन्द्र॑स्य । युज्यः॑ । सखा॑ ॥विष्णोः । कर्माणि । पश्यत । यतः । व्रतानि । पस्पशे । इन्द्रस्य । युज्यः । सखा ॥viṣṇoḥ | karmāṇi | paśyata | yataḥ | vratāni | paspaśe | indrasya | yujyaḥ | sakhā
Word by Word
विष्णोःof Viṣṇu
विष्णोः:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
कर्माणिdeeds, acts
कर्माणि:
कर्म (object) [of पश्यत]
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
पश्यतsee! behold!
पश्यत:
(क्रिया) —
TypeVerb
Root√पश् (द्रष्टौ)
यतःfrom where, whence
यतः:
अपादान (source) [with पस्पशे]
TypeIndeclinable
Rootयतस् (अव्यय)
व्रतानिordinances, sacred laws/commands
व्रतानि:
कर्म (object) [of पस्पशे]
TypeNoun
Rootव्रत (प्रातिपदिक)
पस्पशेhas beheld, has looked upon
पस्पशे:
(क्रिया) —
TypeVerb
Root√स्पश् (दर्शने/निरीक्षणे) [Vedic]
इन्द्रस्यof Indra
इन्द्रस्य:
सम्बन्ध (genitive relation) [with सखा]
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
युज्यःyoked/associated; fit to be joined (as companion)
युज्यः:
विशेषण (qualifier) [of सखा]
TypeAdjective
Rootयुज्य (प्रातिपदिक; from √युज् ‘to yoke/join’)
सखाfriend, companion
सखा:
कर्तृ (subject) [of implied ‘is/was’]
TypeNoun
Rootसखि (प्रातिपदिक)