Mantra 6
Sukta 1.21
Devata: Indrāgnī
Chandas: Gāyatrī (likely for early RV dual-invocation hymns; not verified from input)
Samhita Patha (Devanagari)
तेन सत्येन जागृतमधि प्रचेतुने पदे । इन्द्राग्नी शर्म यच्छतम् ॥
Samhita Patha (IAST)
तेन॑ स॒त्येन॑ जागृत॒मधि॑ प्रचे॒तुने॑ प॒दे । इन्द्रा॑ग्नी॒ शर्म॑ यच्छतम् ॥
Transliteration
téna satyéna jāgṛtam ádhi pra-cetúne padé | indrāgnī śárma yacchatam ||
Translation
By that Truth, keep awake and vigilant upon the luminous step of wide discernment; Indra and Agni, grant us the sheltering peace that guards the advance of consciousness.
Padapatha (Word Analysis)
तेन॑ । स॒त्येन॑ । जा॒गृ॒त॒म् । अधि॑ । प्र॒ऽचे॒तुने॑ । प॒दे । इन्द्रा॑ग्नी॒ इति॑ । शर्म॑ । य॒च्छ॒त॒म् ॥तेन । सत्येन । जागृतम् । अधि । प्रचेतुने । पदे । इन्द्राग्नी इति । शर्म । यच्छतम् ॥tena | satyena | jāgṛtam | adhi | pra-cetune | pade | indrāgnī iti | śarma | yacchatam
Word by Word
तेनby/with that
तेन:
करण
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सत्येनwith truth; by truth
सत्येन:
करण
TypeNoun (abstract)
Rootसत्य (प्रातिपदिक)
जागृतम्be awake (you two)!
जागृतम्:
(आह्वान) कर्ता = युवाम् (इन्द्राग्नी)
TypeVerb
Rootजागृ (धातु)
अधिupon; over
अधि:
Adhikaraṇa (उपरि/अधिष्ठाने सूचक)
TypeIndeclinable (preverb/preposition)
Rootअधि
प्रचेतुनेto/for the foreknowing one (the wise/Provident)
प्रचेतुने:
सम्प्रदान
TypeNoun/Adjective (epithet)
Rootप्रचेतु (प्रातिपदिक)
पदेin/at the step, place, footing
पदे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootपद (प्रातिपदिक)
इन्द्राग्नीO Indra and Agni
इन्द्राग्नी:
सम्बोधन
TypeNoun (dual deity name)
Rootइन्द्र + अग्नि (समासः; द्वन्द्व)
शर्मshelter; protection; bliss
शर्म:
कर्म
TypeNoun
Rootशर्मन् (प्रातिपदिक)
यच्छतम्grant (you two)!
यच्छतम्:
(आह्वान) कर्ता = युवाम् (इन्द्राग्नी)
TypeVerb
Rootयम् (धातु; यच्छ-आदेशः)