HomeRig VedaMandala 1Sukta 191Mantra 9
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 9

Sukta 1.191

Rishi: Kutsa Āṅgirasa (traditional; see note above)
Devata: Sūrya/Āditya (explicit)
Chandas: Triṣṭubh (probable; verify)

उदपप्तदसौ सूर्यः पुरु विश्वानि जूर्वन् । आदित्यः पर्वतेभ्यो विश्वदृष्टो अदृष्टहा ॥

उद॑पप्तद॒सौ सूर्य॑: पु॒रु विश्वा॑नि॒ जूर्व॑न् । आ॒दि॒त्यः पर्व॑तेभ्यो वि॒श्वदृ॑ष्टो अदृष्ट॒हा ॥

úd apaptad asáu sū́ryaḥ púru víśvāni jū́rvan | ādityáḥ párvatebhyo viśvá-dṛṣṭo adṛṣṭa-hā́ ||

Up leapt that Sun, wearing down many and all opposing movements. The Āditya rises beyond the mountains—universal in vision, the destroyer of what works unseen.

उत् । अ॒प॒प्त॒त् । अ॒सौ । सूर्यः॑ । पु॒रु । विश्वा॑नि । जूर्व॑न् । आ॒दि॒त्यः । पर्व॑तेभ्यः । वि॒श्वऽदृ॑ष्टः । अ॒दृ॒ष्ट॒ऽहा ॥उत् । अपप्तत् । असौ । सूर्यः । पुरु । विश्वानि । जूर्वन् । आदित्यः । पर्वतेभ्यः । विश्वदृष्टः । अदृष्टहा ॥ut | apaptat | asau | sūryaḥ | puru | viśvāni | jūrvan | ādityaḥ | parvatebhyaḥ | viśva-dṛṣṭaḥ | adṛṣṭa-hā

उद्up, forth
उद्:
TypeIndeclinable
Rootउद् (उपसर्ग/निपात)
अपप्तत्flew up/rose
अपप्तत्:
TypeVerb
Rootपत् (धातु) + अप- (उपसर्ग)
असौthat (yonder)
असौ:
Kartā
TypePronoun
Rootअसौ (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सूर्यःthe Sun
सूर्यः:
Kartā (असौ सूर्यः) सह-कर्तृसम्बन्ध
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
पुरुmuch, many
पुरु:
TypeAdjective
Rootपुरु (प्रातिपदिक)
विश्वानिall (things)
विश्वानि:
Karma
TypeAdjective (substantivized)
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
जूर्वन्wearing away, consuming
जूर्वन्:
Kartā (विशेषणरूपेण सूर्यस्य)
TypeParticiple
Rootजूर्व्/जुर्व् (धातु; ‘क्षी/हिंस/क्षपय’ भावः) → वर्तमान कृदन्त
आदित्यःĀditya (the Sun as an Āditya)
आदित्यः:
Kartā (द्वितीय-वाक्ये)
TypeNoun
Rootआदित्य (प्रातिपदिक)
पर्वतेभ्यःfrom the mountains
पर्वतेभ्यः:
Apādāna
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक)
विश्वदृष्टःseen by all / visible to all
विश्वदृष्टः:
Kartā-विशेषणम् (आदित्यस्य)
TypeAdjective
Rootविश्व + दृष्ट (√दृश्) (कृदन्त-प्रातिपदिक)
अदृष्टहाslayer of the unseen (evil/hidden)
अदृष्टहा:
Kartā-विशेषणम् (आदित्यस्य)
TypeAdjective
Rootअ + दृष्ट + हन् (धातु √हन् ‘हन’), बहुव्रीहि/तत्पुरुष-समासप्रातिपदिक