HomeRig VedaMandala 1Sukta 191Mantra 6
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 6

Sukta 1.191

Rishi: Kutsa Āṅgirasa (traditional; see note above)
Devata: Sūrya/Āditya as regulator; with cosmic witnesses Dyauḥ–Pṛthivī and harmonizers Soma, Aditi invoked as ordering kinship powers
Chandas: Triṣṭubh (probable; verify)

द्यौर्वः पिता पृथिवी माता सोमो भ्रातादितिः स्वसा । अदृष्टा विश्वदृष्टास्तिष्ठतेलयता सु कम् ॥

द्यौर्व॑: पि॒ता पृ॑थि॒वी मा॒ता सोमो॒ भ्रातादि॑ति॒: स्वसा॑ । अदृ॑ष्टा॒ विश्व॑दृष्टा॒स्तिष्ठ॑ते॒लय॑ता॒ सु क॑म् ॥

dyáur vaḥ pitā́ pṛthivī́ mātā́ sómo bhrā́tā́ditiḥ svásā | adṛ́ṣṭā víśva-dṛṣṭās tíṣṭhata ílayatā sú kam ||

Heaven is your Father, Earth your Mother; Soma is your Brother, and Aditi your Sister. O unseen forces now brought under the universal gaze, stand still; be appeased—let there be a true ease and rightness here.

द्यौः । वः॒ । पि॒ता । पृ॒थि॒वी । मा॒ता । सोमः॑ । भ्राता॑ । अदि॑तिः । स्वसा॑ । अदृ॑ष्टाः । विश्व॑ऽदृश्टाः । तिष्ठ॑त । इ॒लय॑त । सु । क॒म् ॥द्यौः । वः । पिता । पृथिवी । माता । सोमः । भ्राता । अदितिः । स्वसा । अदृष्टाः । विश्वदृश्टाः । तिष्ठत । इलयत । सु । कम् ॥dyauḥ | vaḥ | pitā | pṛthivī | mātā | somaḥ | bhrātā | aditiḥ | svasā | adṛṣṭāḥ | viśva-dṛṣṭāḥ | tiṣṭhata | ilayata | su | kam

द्यौःHeaven (Sky)
द्यौः:
कर्तृ (सम्बोधन-रहितः; वाक्ये विषयः)
TypeNoun
Rootद्यौ (प्रातिपदिक) < दिव्/द्युत् (प्रकाशे)
पिताfather
पिता:
कर्तृ/विधेय (द्यौः इत्यस्य विशेषण-रूपेण ‘is father’)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
पृथिवीEarth
पृथिवी:
कर्तृ (समुच्चित-विषयः)
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक) < पृथु (विशाल)
माताmother
माता:
कर्तृ/विधेय (पृथिवी इत्यस्य ‘is mother’)
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
सोमःSoma
सोमः:
कर्तृ (समुच्चित-विषयः)
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक) < सु (अभिषवे/प्रसवे) / सोम (देव-नाम)
भ्राताbrother
भ्राता:
कर्तृ/विधेय (सोमः इत्यस्य ‘is brother’)
TypeNoun
Rootभ्रातृ (प्रातिपदिक)
अदितिःAditi
अदितिः:
कर्तृ (समुच्चित-विषयः)
TypeNoun
Rootअदिति (प्रातिपदिक; देवीनाम)
स्वसाsister
स्वसा:
कर्तृ/विधेय (अदितिः इत्यस्य ‘is sister’)
TypeNoun
Rootस्वसृ (प्रातिपदिक)
अदृष्टाःunseen
अदृष्टाः:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeAdjective (Participle)
Rootदृश् (धातु) → दृष्ट (कृदन्त, क्त) + अ- (निषेध)
विश्वदृष्टाःseen by all / universally seen
विश्वदृष्टाः:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeAdjective (Compound Participle)
Rootविश्व (प्रातिपदिक) + दृष्ट (कृदन्त, क्त) < दृश्
तिष्ठतेstands, abides
तिष्ठते:
क्रिया (कर्तृ-सम्बन्धः: ‘stands/abides’)
TypeVerb
Rootस्था (धातु) → तिष्ठ (वर्तमान-प्रत्यय-आधारः)
लयताdissolve, make disappear
लयता:
क्रिया (आज्ञा)
TypeVerb
Rootलि/ली (धातु; लय/लीन-भावे) → लय (वर्तमान-आधार) + त (आज्ञार्थे)
सुwell, completely
सु:
विशेषण-भावे (क्रियाविशेषणम्)
TypeIndeclinable
Rootसु (अव्यय)
कम्what/whom (i.e., the affliction/evil)
कम्:
कर्म (लयता इत्यस्य)
TypePronoun (Interrogative/Indefinite) used adverbially
Rootक (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / किम्