HomeRig VedaMandala 1Sukta 191Mantra 14
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 14

Sukta 1.191

Devata: Apotropaic healing charm against poison (viṣa); protective/counter-poison powers (often aligned with the Waters and allied goddesses)

त्रिः सप्त मयूर्यः सप्त स्वसारो अग्रुवः । तास्ते विषं वि जभ्रिर उदकं कुम्भिनीरिव ॥

त्रिः स॒प्त म॑यू॒र्य॑: स॒प्त स्वसा॑रो अ॒ग्रुव॑: । तास्ते॑ वि॒षं वि ज॑भ्रिर उद॒कं कु॒म्भिनी॑रिव ॥

tríḥ saptá mayū́ryaḥ saptá svásāro agrúvaḥ | tā́s te víṣaṃ ví jabhrire udakáṃ kumbhinī́r iva ||

Thrice seven luminous powers, seven sister-forces moving in front, have carried away your poison and cast it out—like women with water-jars who lift and remove the water: so they draw out the venom from the being.

त्रिः । स॒प्त । म॒यू॒र्यः॑ । स॒प्त । स्वसा॑रः । अ॒ग्रुवः॑ । ताः । ते॒ । वि॒षम् । वि । ज॒भ्रि॒रे॒ । उ॒द॒कम् । कु॒म्भिनीः॑ऽइव ॥त्रिः । सप्त । मयूर्यः । सप्त । स्वसारः । अग्रुवः । ताः । ते । विषम् । वि । जभ्रिरे । उदकम् । कुम्भिनीःइव ॥triḥ | sapta | mayūryaḥ | sapta | svasāraḥ | agruvaḥ | tāḥ | te | viṣam | vi | jabhrire | udakam | kumbhinīḥ-iva

त्रिःthrice
त्रिः:
Adhikaraṇa (क्रियाविशेषण-भावे) / अव्यय-विशेषण
TypeIndeclinable
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक) → त्रिस्
सप्तseven
सप्त:
Viśeṣaṇa (संख्याविशेषण)
TypeNoun/Adjective
Rootसप्त (संख्या-प्रातिपदिक)
मयूर्यःpeahens (female peacocks)
मयूर्यः:
Kartā
TypeNoun
Rootमयूरी (प्रातिपदिक)
सप्तseven
सप्त:
Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootसप्त (संख्या-प्रातिपदिक)
स्वसारःsisters
स्वसारः:
Kartā (मयूर्यः इत्यस्य सह-समन्वयः)
TypeNoun
Rootस्वसृ (प्रातिपदिक)
अग्रुवःswift-moving / active
अग्रुवः:
Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootअग्रु (प्रातिपदिक; ‘अग्रो गमनशील/शीघ्रगामी’ इत्यर्थे वैदिक)
ताःthose (fem.)
ताः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेof you / your
ते:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
विषम्poison
विषम्:
Karma
TypeNoun
Rootविष (प्रातिपदिक)
विapart; away; forth
वि:
— (क्रियाविशेषक-उपसर्ग)
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग)
जभ्रुःthey have carried off / removed
जभ्रुः:
Kriyā (मुख्यक्रिया)
TypeVerb
Root√भृ (भृञ् धारणे) + उपसर्ग वि
उदकम्water
उदकम्:
Karma (उपमान-प्रयोगे) / क्रियाविशेषणार्थे
TypeNoun
Rootउदक (प्रातिपदिक)
कुम्भिनीः(women) with water-jars; jar-bearers
कुम्भिनीः:
Kartā (उपमान-सम्बन्धे ‘इव’ सह) अथवा उपमानम्
TypeNoun
Rootकुम्भिनी (प्रातिपदिक)
इवlike
इव:
— (उपमान-सूचक)
TypeIndeclinable
Rootइव