HomeRig VedaMandala 1Sukta 190Mantra 8
Previous Mantra

Mantra 8

Sukta 1.190

Devata: Bṛhaspati
Chandas: Jagatī or Triṣṭubh (uncertain here; not recomputed and the transmitted line-length suggests possible Jagatī tendencies)

एवा महस्तुविजातस्तुविष्मान्बृहस्पतिर्वृषभो धायि देवः । स नः स्तुतो वीरवद्धातु गोमद्विद्यामेषं वृजनं जीरदानुम् ॥

ए॒वा म॒हस्तु॑विजा॒तस्तुवि॑ष्मा॒न्बृह॒स्पति॑र्वृष॒भो धा॑यि दे॒वः । स न॑: स्तु॒तो वी॒रव॑द्धातु॒ गोम॑द्वि॒द्यामे॒षं वृ॒जनं॑ जी॒रदा॑नुम् ॥

evā́ mahás tuvi-jātás tuviṣmā́n bṛ́haspátir vṛṣabhó dhā́yi deváḥ | sá naḥ stutó vī́ra-vad dhātu gómad vidyā́m éṣaṃ vṛ́janaṃ jī́ra-dānum ||

Thus, from the Great, widely born and mighty, Br̥haspati the bull has been set as a god. May he, when praised, give us heroic fullness and luminous riches; may we win the seeking-impulse and the battle-host, and the swift-giving abundance.

ए॒व । म॒हः । तु॒वि॒ऽजा॒तः । तुवि॑ष्मान् । बृह॒स्पतिः॑ । वृ॒ष॒भः । धा॒यि॒ । दे॒वः । सः । नः॒ । स्तु॒तः । वी॒रऽव॑त् । धा॒तु॒ । गोऽम॑त् । वि॒द्याम॑ । इ॒षम् । वृ॒जन॑म् । जी॒रऽदा॑नुम् ॥एव । महः । तुविजातः । तुविष्मान् । बृहस्पतिः । वृषभः । धायि । देवः । सः । नः । स्तुतः । वीरवत् । धातु । गोमत् । विद्याम । इषम् । वृजनम् । जीरदानुम् ॥eva | mahaḥ | tuvi-jātaḥ | tuviṣmān | bṛhaspatiḥ | vṛṣabhaḥ | dhāya | deviḥ | saḥ | naḥ | stutaḥ | vīra-vat | dhātu | go--mat | vidyāma | iṣam | vṛjanam | jīra-dānum

एवाthus, just so
एवा:
TypeIndeclinable
Rootएव (निपात) + आ (उपसर्ग/निपात) → एवा
महःgreatness; the great (deed/thing)
महः:
Karma
TypeNoun
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
तुbut; indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु (निपात)
विजातःborn forth; produced distinctly
विजातः:
Kartā
TypeAdjective
Rootवि + √जन् (जनि) → जात (क्त)
तुविजातःmightily born; of great birth
तुविजातः:
Kartā
TypeAdjective
Rootतुवि (अव्यय/उपसर्गार्थ विशेषण) + √जन् → जात (क्त)
तुविष्मान्very mighty; impetuous
तुविष्मान्:
Kartā
TypeAdjective
Rootतुवि + √इष्/इष् (बल/वेग) → इष्मन् (प्रातिपदिक) / तुविष्मन्
बृहस्पतिःBṛhaspati (Lord of prayer)
बृहस्पतिः:
Kartā
TypeNoun
Rootबृहस् + पति (प्रातिपदिक)
वृषभःbull (as epithet: strong one)
वृषभः:
Kartā
TypeNoun
Rootवृषभ (प्रातिपदिक)
धायिwas set/placed; was established
धायि:
TypeVerb
Root√धा (धारणे/स्थापने) — कर्मणि/भावे (आorist/passive injunctive type) धायि
देवःthe god
देवः:
Kartā
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
सःhe
सः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
नःto us; for us
नः:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
स्तुतःpraised
स्तुतः:
Kartā
TypeAdjective
Root√स्तु (स्तवने) → स्तुत (क्त)
वीरवत्with heroes; hero-abounding
वीरवत्:
Karma
TypeAdjective
Rootवीर + वत् (मतुप्-समर्थ)
धातुmay he bestow; may he place (for us)
धातु:
TypeVerb
Root√धा (दाने/धारणे) — विधिलिङ्/लोट्? (आशीर्लिङ्/विध्यर्थ) धातु
गोमत्rich in cows
गोमत्:
Karma
TypeAdjective
Rootगो + मत् (मतुप्)
विद्यामmay we obtain; may we find
विद्याम:
TypeVerb
Root√विद् (लाभे/ज्ञाने) — विधिलिङ् 1pl (विद्याम)
एषम्refreshment; food; nourishment
एषम्:
Karma
TypeNoun
Rootएष (प्रातिपदिक)
वृजनम्enclosure; settlement; (also) battle/pressing-place (contextual)
वृजनम्:
Karma
TypeNoun
Rootवृजन (प्रातिपदिक)
जीरदानुम्having swift streams/flows; swift-giving (epithet)
जीरदानुम्:
Karma
TypeAdjective
Rootजीर (शीघ्र/जीर्ण-प्राय विशेषण) + दानु (प्रातिपदिक) → बहुव्रीहि