HomeRig VedaMandala 1Sukta 190Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 1.190

Devata: Bṛhaspati
Chandas: Jagatī or Triṣṭubh (uncertain here; not recomputed and the transmitted line-length suggests possible Jagatī tendencies)

अनर्वाणं वृषभं मन्द्रजिह्वं बृहस्पतिं वर्धया नव्यमर्कैः । गाथान्यः सुरुचो यस्य देवा आशृण्वन्ति नवमानस्य मर्ताः ॥

अ॒न॒र्वाणं॑ वृष॒भं म॒न्द्रजि॑ह्वं॒ बृह॒स्पतिं॑ वर्धया॒ नव्य॑म॒र्कैः । गा॒था॒न्य॑: सु॒रुचो॒ यस्य॑ दे॒वा आ॑शृ॒ण्वन्ति॒ नव॑मानस्य॒ मर्ता॑: ॥

anarvā́ṇaṃ vṛṣabháṃ mandrá-jihvaṃ bृहáspátiṃ vardhayā navyám arkáiḥ | gāthānyàḥ su-rúco yásya devā́ āśṛṇvánti návamānasya mártāḥ ||

Increase by new hymns Brihaspati—the unwearied bull with the rapturous tongue—he whose bright songs the gods listen to, and the mortals who seek renewal. May this power of inspired speech grow in us into luminous right-guidance.

अ॒न॒र्वाण॑म् । वृ॒ष॒भम् । म॒न्द्रऽजि॑ह्वम् । बृह॒स्पति॑म् । व॒र्ध॒य॒ । नव्य॑म् । अ॒र्कैः । गा॒था॒न्यः॑ । सु॒ऽरुचः॑ । यस्य॑ । दे॒वाः । आ॒ऽशृ॒ण्वन्ति॑ । नव॑मानस्य । मर्ताः॑ ॥अनर्वाणम् । वृषभम् । मन्द्रजिह्वम् । बृहस्पतिम् । वर्धय । नव्यम् । अर्कैः । गाथान्यः । सुरुचः । यस्य । देवाः । आशृण्वन्ति । नवमानस्य । मर्ताः ॥anarvāṇam | vṛṣabham | mandra-jihvam | bṛhaspatim | vardhaya | navyam | arkaiḥ | gāthānyaḥ | su-rucaḥ | yasya | devāḥ | āśṛṇvanti | navamānasya | matārḥ

अनर्वाणम्unfailing, unwearied
अनर्वाणम्:
कर्म (स्तुत्य-वस्तु) सह विशेषणम्
TypeAdjective
Rootअनर्वन् (प्रातिपदिक; न-र्वन् ‘अ-न-र्वन्’ = ‘अक्षीण/अविकल’)
वृषभम्bull (strong one)
वृषभम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवृषभ (प्रातिपदिक)
मन्द्रजिह्वम्with a pleasant/chanting tongue
मन्द्रजिह्वम्:
कर्म (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootमन्द्र-जिह्व (समास; मन्द्र + जिह्वा)
बृहस्पतिम्Bṛhaspati
बृहस्पतिम्:
कर्म
TypeNoun (proper/deity)
Rootबृहस्पति (प्रातिपदिक)
वर्धयincrease, strengthen
वर्धय:
क्रिया (यजमान/स्तोता = कर्ता, बृहस्पतिः = कर्म)
TypeVerb
Rootवृध्
नव्यम्new, fresh
नव्यम्:
कर्म (अर्कम्/स्तवम् इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootनव्य (प्रातिपदिक)
अर्कैःwith hymns/praises
अर्कैः:
करण
TypeNoun
Rootअर्क (प्रातिपदिक)
गाथान्यःsongs, chants
गाथान्यः:
कर्ता (आश्रृण्वन्ति इत्यस्य)
TypeNoun
Rootगाथा (प्रातिपदिक)
सुरुचःbright, fair-shining
सुरुचः:
कर्ता (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootसु-रुच् (प्रातिपदिक; ‘सु’ उपसर्ग + रुच् ‘दीप्ति/रुचि’)
यस्यwhose
यस्य:
सम्बन्ध (देवाः/मर्ताः—‘whose’)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
देवाःthe gods
देवाः:
कर्ता (आश्रृण्वन्ति)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
आश्रृण्वन्तिhear, listen to
आश्रृण्वन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Rootश्रु (उपसर्ग: आ-)
नवमानस्यof the praising (singer)
नवमानस्य:
सम्बन्ध (genitive dependent on ‘यस्य’/context: ‘of the praising one’)
TypeParticiple (verbal adjective)
Rootनवमान (कृदन्त; √नु/नव् ‘स्तु/नवते’ + शानच्; ‘नवमान’ = ‘स्तूयमान/स्तुवन्’)
मर्ताःmortals
मर्ताः:
कर्ता (आश्रृण्वन्ति) सह देवैः
TypeNoun
Rootमर्त (प्रातिपदिक)