Mantra 4
Sukta 1.187
Devata: Soma
Chandas: Gayatri/Anuṣṭubh uncertain (meter requires syllable verification; short verse suggests non-Trishtubh)
Samhita Patha (Devanagari)
तव त्ये पितो रसा रजांस्यनु विष्ठिताः । दिवि वाता इव श्रिताः ॥
Samhita Patha (IAST)
तव॒ त्ये पि॑तो॒ रसा॒ रजां॒स्यनु॒ विष्ठि॑ताः । दि॒वि वाता॑ इव श्रि॒ताः ॥
Transliteration
tavá tyé pito rásā rájāṁsy ánu víṣṭhitāḥ | diví vātā́ iva śritā́ḥ ||
Translation
Yours, O Drink, are those sap-like essences spread out through the regions; established in heaven, like winds, they pervade and uphold.
Padapatha (Word Analysis)
तव॑ । त्ये । पि॒तो॒ इति॑ । रसाः॑ । रजां॑सि । अनु॑ । विऽस्थि॑ताः । दि॒वि । वाताः॑ऽइव । शृइ॒ताः ॥तव । त्ये । पितो इति । रसाः । रजांसि । अनु । विस्थिताः । दिवि । वाताःइव । शृइताः ॥tava | tye | pito iti | rasāḥ | rajāṃsi | anu | vi-sthitāḥ | divi | vātāḥ-iva | śṛitāḥ
Word by Word
तवof you, your
तव:
सम्बन्ध (Genitival relation/possessor)
TypePronoun
Rootत्वद् (युष्मद्-प्रातिपदिक) → तव (षष्ठी एक.)
त्येthose
त्ये:
कर्तृ (subject)
TypePronoun (demonstrative)
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → त्य (वैदिक-रूप)
पितःO father
पितः:
सम्बोधन (address)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
रसाःjuices, sap; essences
रसाः:
कर्तृ (in apposition to ‘त्ये’)
TypeNoun
Rootरस (प्रातिपदिक)
रजांसिregions, spaces; realms
रजांसि:
कर्म (object of ‘अनु’ + √स्था: ‘occupy/stand along’)
TypeNoun
Rootरजस् (प्रातिपदिक)
अनुalong, after; through
अनु:
(verb-modifier)
TypeIndeclinable (preverb/adverb)
Rootअनु (उपसर्ग/अव्यय)
विष्ठिताःset/placed; stationed; spread out
विष्ठिताः:
कर्तृ-विशेषण (predicate/adjectival to subject)
TypeParticiple (past passive)
Rootवि + √स्था (स्था) ; क्त-प्रत्यय (PPP) → विष्ठित
दिविin heaven, in the sky
दिवि:
अधिकरण (location)
TypeNoun
Rootद्यौ/दिव् (प्रातिपदिक) → दिवि
वाताःwinds
वाताः:
उपमान-कर्तृ (standard of comparison)
TypeNoun
Rootवात (प्रातिपदिक)
इवlike, as
इव:
उपमा-सूचक (comparative particle)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
श्रिताःresting on; resorted to; settled
श्रिताः:
कर्तृ-विशेषण (predicate/adjectival to subject)
TypeParticiple (past passive)
Root√श्रि (श्रि) ; क्त-प्रत्यय (PPP) → श्रित